Grönland konusunda ABD’nin gümrük vergisi hamlesine karşı AB’den de vergi misillemesi kapıda olabilir. Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı António Costa, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland üzerinden gündeme getirdiği yeni gümrük vergisi tehditlerinin ardından Avrupa liderlerini olağanüstü bir zirvede bir araya getirmeye hazırlanıyor. Bir AB yetkilisinin aktardığına göre, toplantının önümüzdeki perşembe günü yapılması gündemde olsa da, şu aşamada kesinleşen tek husus, hafta sonuna doğru yüz yüze bir liderler buluşmasının gerçekleşeceği.
Bu haber dikkatinizi çekebilir: Almanya Grönland’a asker gönderiyor
93 milyar euroluk vergi misillemesi hamlesi gelebilir
Welt’in haberine göre, Costa, Grönland kaynaklı son gerilimler üzerine üye ülkelerle yürütülen temasların, gümrük vergilerinin transatlantik ilişkileri zayıflatacağı ve AB-ABD ticaret anlaşmasıyla uyumlu olmadığı yönünde ortak bir görüş ortaya koyduğunu ifade etti. AB’nin baskılara karşı kendini savunmaya hazır olduğunu vurgulayan Costa, buna rağmen Washington’la yapıcı diyaloğun sürdürülmesinden yana olduklarını belirtti. NATO çerçevesinde özellikle Arktik bölgesinde barış ve güvenliğin sağlanmasının, ortak bir transatlantik çıkar olduğunu da dile getirdi.
AB, temmuz ayında belirlenen ve toplam hacmi 93 milyar euroya ulaşan ABD menşeli ürünlere yönelik misilleme gümrük vergilerini devreye sokmayı değerlendiriyor. Reuters’ın yanı sıra Financial Times ve Der Spiegel’in aktardığına göre, pazar akşamı yapılan büyükelçiler toplantısında yeni karşı önlemler konusunda henüz uzlaşı sağlanamadı. Bir AB diplomatının Reuters’a verdiği bilgiye göre, anlaşma çıkmaması halinde ABD uçak parçaları, soya fasulyesi ve kümes hayvanlarını kapsayan cezai tarifeler 6 Şubat’ta otomatik olarak yürürlüğe girecek.
Bu vergilerin uygulanması, yalnızca ABD ile bir ticaret anlaşmasına varılmasının ardından askıya alınmıştı. Söz konusu anlaşma, ABD ürünleri için gümrük vergisiz ticareti, buna karşılık AB ürünlerine ABD’de yüzde 15 oranında vergi uygulanmasını öngörüyordu. Ancak Avrupa Halk Partisi (EVP) lideri Manfred Weber’in açıklamasına göre, Avrupa Parlamentosu bu anlaşmanın çarşamba günü yapılması planlanan onayını süresiz erteledi.
Trump daha önce, aralarında Almanya’nın da bulunduğu sekiz ülkeyi, ABD’nin Grönland üzerindeki taleplerine karşı çıktıkları gerekçesiyle ek gümrük vergileriyle tehdit etmişti. Almanya ve diğer ülkeler bu özel tarifeleri sert dille eleştirdi. Almanya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hollanda, Norveç, İsveç ve Birleşik Krallık tarafından yayımlanan ortak açıklamada, “Gümrük vergisi tehditleri transatlantik ilişkileri zayıflatır ve tırmanma riskini beraberinde getirir. Egemenliğimizi korumakta kararlıyız” ifadeleri yer aldı ve Danimarka’ya tam destek vurgulandı.
Ticari baskılara karşı “son çare” aracı
AB, 2023’ten bu yana üçüncü ülkelerin ticari baskılarına karşı kullanılmak üzere geliştirilmiş bir mekanizmaya sahip. Bu düzenleme, bir ülkenin ticari önlemler yoluyla AB’yi veya bir üye devleti belirli bir karara zorlaması halinde misilleme tarifeleri ve başka tedbirlerin devreye sokulmasına olanak tanıyor. Ancak bu aracın yalnızca son çare olarak kullanılması öngörülüyor.
Trump, ek gümrük vergilerini cumartesi günü duyurdu. Buna göre, 1 Şubat’tan itibaren yüzde 10, 1 Haziran’dan itibaren ise yüzde 25 oranında cezai tarifeler uygulanacak. Trump, Truth Social’daki paylaşımında, ABD’ye gönderilen tüm malları kapsayan bu vergilerin, Arktik adasının tamamen satın alınmasına yönelik bir anlaşma sağlanana kadar yürürlükte kalacağını yazdı. Tehdit, son dönemde adaya keşif amacıyla asker gönderen ülkeleri kapsıyor.
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lökke Rasmussen ABD’nin özel tarifelerine “şaşırdığını” söylerken, Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer bunları “tamamen yanlış”, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise “kabul edilemez” olarak nitelendirdi. İsveç Başbakanı Ulf Kristersson da AFP’ye yaptığı açıklamada, “Bizi sindiremeyecekler” dedi.
Almanya Federal Hükümeti ise daha temkinli bir dil kullandı. Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius, Trump’ın açıklamasının “not edildiğini” belirtirken, Berlin’in “Avrupalı ortaklarla en yakın eşgüdüm içinde” olduğunu ve uygun karşılığın “zamanı geldiğinde” birlikte belirleneceğini söyledi.
AB’den birlik mesajı
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile AB Konseyi Başkanı António Costa, ortak açıklamalarında, “Gümrük vergileri transatlantik ilişkileri zedeler ve tehlikeli bir aşağı yönlü sarmal riskini beraberinde getirir. Avrupa, egemenliğini korumak için birlik içinde, koordineli ve kararlı kalacaktır” dedi.
Grönland’ın mineral kaynaklardan sorumlu bakanı Naaja Nathanielsen ise LinkedIn paylaşımında, Avrupalı ortaklardan gelen tepkiler için teşekkür ederek, “Diplomasinin ve ortaklığın galip geleceği konusunda minnettar ve umutluyum” ifadelerini kullandı.
Danimarka’ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland, son haftalarda Trump’ın Arktik’teki ABD ulusal güvenlik çıkarlarını gerekçe göstererek mülkiyet iddiasında bulunmasıyla yeniden gündeme geldi. Trump, adanın satın alınmasından söz ederken askeri güç kullanımını da dışlamadı. Danimarka’nın da NATO üyesi olması, anlaşmazlığın ittifak içinde bölünme riski yaratabileceğine işaret ediyor.
Bu çerçevede, perşembe günü Danimarka’nın davetiyle Grönland’da çok sayıda NATO ülkesinin katıldığı bir keşif misyonu başlatıldı. Alman ordusu da “Arctic Endurance” kapsamında 15 askerle operasyona katılıyor. Uzmanlar, bu görevi ABD’ye yönelik “stratejik bir mesaj” olarak değerlendiriyor.
