Almanya’ya iltica etme koşulları ve işleyiş

Bambaşka bir ülkede sıfırdan yeni bir hayata başlamak, yepyeni ufuklara yelken açmak. Aslında insanlık tarihi kadar eski bir kavram: Göç etmek. Ancak gönüllü göç başka, göç etmek zorunda hissetmek bambaşka şeyler elbette. Kişi bunu kendi iradesi dışındaki etkenlerden ötürü yapıyor ve kendini göç etmeye mecbur bırakılmış hissediyorsa bunun bambaşka bir adı var: İltica! Almanya’ya iltica etmek de Türkiye kökenli kişilerin tercih ettiği yollardan olabiliyor.

Sığınma hakkı ya da iltica hakkı; ırk, din, uyruk, politik görüş ve belirli bir sosyal gruba dâhil olunması gibi nedenlerle hayatı ya da özgürlüğü tehdit altında olan kişilere kimi ülkelerce verilmiş hukuki ve politik bir hak.

İltica talep eden mülteci ya da sığınmacı, diğer göçmenlerden farklı bir şekilde değerlendiriliyor. Göçmenler malvarlıkları, sosyal statüleri, vatandaşlık hakları gibi önceki yaşamlarına dair pek çok şeyi beraberlerinde götürme şansına sahipken, mülteciler çoğunlukla böyle bir şansa sahip değil.

Bir mülteci için başka bir ülkeye sığınmaktaki amaç; insan onuruna en uygun şekilde yaşamak, zulme uğrama korkusu ve hayatı tehdit eden unsurlardan korunmak.

Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre 2020 yılında en çok iltica başvurusunda bulunan ülkeler arasında Türkiye 6. sırada geliyor. Türklerin en çok iltica talep ettiği ülkelerin başında ise Almanya yer alıyor.

2020 yılının ikinci çeyreğinde korona virüsün etkisiyle AB ülkelerine ilk kez başvuranların sayısında düşüş gözlenirken, Almanya yüzde 31 oranıyla aynı çeyrekte en fazla iltica talebinde bulunulan ülkeler arasında zirvede. Peki, Almanya’ya iltica başvurusunda bulunmak için hangi yolların izlenmesi gerekiyor? Almanya hangi koşullar altında iltica taleplerine olumlu yanıt veriyor? Gelin oldukça meşakkatli olan bu sürecin detaylarına göz atalım.

Almanya’ya iltica koşulları

Belirli nedenlerle baskıya, zulme ve kovuşturmaya maruz kalan bireyler Almanya’dan iltica talep etme hakkına sahip. Lakin Dublin III yönetmeliğine göre, yönetmeliğin geçerli olduğu Avrupa Birliği ülkeleri, Norveç, İzlanda, İsviçre ya da Lihtenştayn üzerinden Almanya’ya gelinmesi halinde Almanya’da sığınma hakkı tanınmayabiliyor.

Anayasaya göre ırk, din, uyruk, politik görüş ve belirli bir sosyal gruba dâhil olunması gibi nedenlerle hayatı ya da özgürlüğü tehdit altında olan bireyler Almanya’da korunma hakkına sahip.

Devlet tarafından kişinin hukuki değerini ve haklarını sistematik olarak ihlal eden, kişiyi sosyal çevresinden soyutlamaya yönelik ve insan onuruna zarar verecek yaptırımlar uygulanması halinde de iltica hakkı tanınıyor.

Söz konusu tehdit yalnızca devlet özneleri değil, terör örgütleri, klanlar, karteller aile üyeleri gibi unsurlardan da kaynaklı olabiliyor. Zulüm; aile, terör örgütleri, milis vb. devlet dışı unsurlar tarafından yapılıyor ve devletin de bu konuda koruma sağlamıyor ya da koruma sağlamaya yanaşmıyor oluşu iltica nedeni olarak görülüyor.

Bireylere aileleri tarafından uygulanan zulmün iltica açısından temel teşkil etmesi için; ülkenin başka bir bölgesine kaçmanın ya da güvenlik güçlerine sığınmanın koruma sağlayamayacağının kesinleşmesi gerekiyor.

Lezbiyen, gey, biseksüel, trans+ ya da inter+ bireylerin cinsel kimlikleri ya da cinsel yönelimlerinden ötürü ana vatanlarında insanlık dışı muamele tehdidi altında olmaları Almanya’dan iltica talep etmeleri için geçerli bir dayanak olarak kabul ediliyor.

Söz konusu tehdit ve ayrımcılık eylemlerinin devlet ya da devlet dışı kurum veya kişi-kişiler tarafından uygulanıyor olması durumu değiştirmiyor. Ancak eşcinsel eylemlerin cezalandırmaya tabi olması tek başına takip eylemi olarak yeterli sayılmazken, fiili olarak bir cezanın uygulanıyor olması durumu takip eylemi haline getiriyor.

Bunun yanı sıra bazı az gelişmiş ülkelerde uygulanan kadın sünneti gibi uygulamalar da Almanya tarafından insan hakları ihmali sayıldığı için, bu tehlikeye maruz kalan kadınlara Almanya’ya iltica hakkı tanınıyor.

Turist vizesi ile iltica edilir mi?

Öncelikli olarak şunu unutmayın: İltica başvurusu yapabilmek için Almanya’da fiziksel olarak bulunmanız gerekir. Türkiye’den Almanya için iltica başvurusu yapamazsınız. Yani, Almanya dışından sığınma başvurusu yapmak mümkün değildir.

Prensip olarak, Almanya’ya seyahat etmek isteyen herkesin vize alması gerekir. Bu vize, ülkeye girmeden önce bir Alman diplomatik temsilciliğine başvurulmalıdır. Almanya’da iltica başvurusu yapmak için turist vizesi ile de giriş yapabilirsiniz. Yani Schengen vizesi ile Almanya’ya giriş yaparak iltica başvuru sürecini başlatabilirsiniz.

Almanya’da iltica kime veriliyor?

Almanya’daki Federal Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF), kimlerin mülteci koruması elde edeceğine karar verirken, kişilerin kendi vatanlarında güvenli bir çevreye taşınmak ya da benzeri bir koruma elde edip edemeyeceğini de göz önünde bulunduruyor.

İltica başvurusunda bulunan kişi ana vatanında yani örnek olarak Türkiye’de idam cezası, işkence, insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele veya ceza gibi nedenlerden ötürü tehlike altındaysa Almanya sınırları içerisinde geçici koruma verilebiliyor.

Bununla birlikte ana vatanında yani örnek olarak Türkiye’de silahlı çatışmalar çerçevesinde gelişigüzel şiddet eylemleri nedeniyle ciddi tehlike altında olan siviller için de Almanya’da geçici koruma geçerli olabiliyor.

Almanya’ya sığınma hakkı, mülteci koruması ya da geçici koruma koşullarını yerine getiremeyenlerin korunabilmesi amacıyla ulusal sınır dışı etme yasağı konulabiliyor. Kişinin sınır dışı edilmesinin insan hakkı ihlallerine sebebiyet vermesi ya da kişinin hayatını ya da özgürlüğünü ciddi ve somut olarak tehlikeye atması halleri söz konusuysa çoğunlukla bu karar veriliyor.

Bunun yanı sıra kişinin ana vatanında tedavisi mümkün olmayan bir hastalığa sahip olması ve ana vatanına dönmesinin sağılığında ağır hasarlara yol açabilme ihtimali gibi hallerde de ulusal sınır dışı yasağı konulabiliyor.

Almanya’ya iltica süreci

Almanya’da iltica süreci yıllarca sürebilir. Bu yüzden iltica ile Almanya’da kalmayı ve yaşamayı düşünüyorsanız, süreci ve gerekenleri çok iyi anlamanız gerekir. Ayrıca, iltica başvurusu ile ilgili değişiklikleri de her zaman Handbook Germany ya da Asylindeutschland gibi resmi makamlardan da kontrol etmeniz gerekir. Almanya’ya iltica başvurusu 5 adımda tamamlanıyor.

Birinci adım: Kayıt (Asylgesuch)

Almanya’ya sığınma amacıyla geldiyseniz iltica prosedürünün başlayabilmesi için ilk olarak sınır otoritesi, polis, yabancılar dairesi, mülteci kabul merkezi veya varış merkezi gibi bir Alman otoritesiyle iletişime geçerek kayıt Aslygesuch yaptırmanız gerekiyor.

İlk kaydın yapılmasından sonra prosedürün ilk adımı olarak BAMF’a resmi iltica başvurusu yapılıyor. Bunun için Almanya’da konaklıyor olmanız yani Almanya Federal Cumhuriyeti sınırlarında olmanız gerek.

Başvurunun yapılmasıyla BAMF, iltica prosedürünü işleme alıyor. Daire, her bir mültecinin sığınma hakkı, mülteci koruması, geçici koruma ve ulusal sınır dışı etme koruma biçimlerinden hangisini alacağına iltica prosedürü sırasında karar veriyor.

İkinci adım: İltica Başvurusu (Asylantrag)

Resmi başvurunun ardından size bir randevu verilmesiyle prosedür işlemeye başlıyor. Bu randevu esnasında sağlıklı iletişim kurulabilmesi amacıyla bir tercümanın hazır bulunacağını belirtelim.

Görüşme esnasında size aileniz, okulunuz, mesleğiniz, inancınız, ülkeniz, şehriniz, Almanya’ya nasıl ve hangi yollarla geldiğiniz hakkında sorular yöneltiliyor. Bunların yanı sıra haklarınız ve yükümlülükleriniz ile ilgili bilgiler de veriliyor.

Kayıt işlemlerinden sonra Aufenthaltsgestattung adı verilen; oturma izni ve iltica prosedürü esnasında Almanya’da gidebileceğiniz makamları içeren bir belge alıyorsunuz. Bu belge aynı zamanda Almanya’daki kimlik kartınız sayılıyor.

Üçüncü adım: Dublin Kontrolü

Duruşmaya davet edilmeden evvel BAMF tarafından iltica başvurunuzu hangi Avrupa ülkesinde yapmanız gerektiğiniz kontrol ediliyor. Dublin prosedürüne göre; AB ülkeleri, Norveç, İzlanda, Lihtenştayn veya İsviçre üzerinden Almanya’ya gelmeniz halinde ilke olarak iltica başvurunuzdan ilk geldiğiniz ya da size ilk giriş vizesi veren devlet sorumlu tutuluyor.

Bu durumda Almanya bu ülkenin kabul etmesi halinde sizi oraya geri gönderebiliyor. İltica prosedürünüzden Almanya’nın sorumlu olması halinde ise duruşmaya çağırıldığınızı bildiren bir davetiye size iletiliyor. Bu davetin gelmesi uzun zaman alabileceği için sabırlı olmanız gerek.

Dördüncü adım: Görüşme (Anhorung)

Duruşmada BAMF tarafından görevlendirilmiş bir personelin yanı sıra bir de tercüman bulunuyor. Dilerseniz siz de avukatınızı ve önceden bildirmek koşuluyla sığınmacı olmayan bir arkadaşınızı yanınızda götürme hakkına sahipsiniz.

Duruşma esnasında size Almanya’ya gelme nedeniniz ve geldiğiniz ülkedeki yaşantınız hakkında pek çok soru soruluyor. Her şeyi doğru ve düzgün şekilde anlatmanız Almanya’ya geliş nedeninizin anlaşılması açısından fazlaca önemli.

Bunun için duruşmaya gelmeden önce karşınıza çıkabilecek sorulara karşı hazırlıklı olabilmek adına bir avukat ya da danışma merkezlerinden yardım almanızı tavsiye ederiz.

Beşinci adım: İltica Kararı

Duruşmadan sonraki birkaç gün içerisinde size ya da avukatınıza duruşmada yazılan protokol posta yoluyla iletiliyor. Protokolde bir hata görmeniz halinde BAMF’a durumu yazılı olarak bildirmeniz gerekiyor.

Duruşmanın üzerinden birkaç ay geçtikten sonra BAMF tarafından iltica başvurunuz hakkındaki kararın bildirildiği bir mektup gönderiliyor. Verilebilecek karara dair 5 farklı ihtimal var. Buna göre iltica başvurunuz sonucunda;

• iltica hakkına sahip bir kişi ya da mülteci olarak tanındığınız
• geçici koruma aldığınız
• sınır dışı edilmeye ilişkin ulusal yasak hakkı aldığınız
• iltica talebinizin reddedildiği ya da iltica başvurunuzun temelsiz olduğu açık olan olarak reddedildiği kararına varılabiliyor.

Almanya’ya iltica kararı sonucu

Sığınmacı ya da mülteci olarak tanınan kişiler; sınırsız iş piyasası girişi içeren üç yıllık oturum iznine ve aile birleşimi hakkına sahip oluyor. Üç ila beş yıl içerisinde de belirli seviyede Almanca bilgisi gibi bazı ön koşulların sağlaması halinde yerleşme izni veriliyor.

Geçici koruma verilen kişiler ise mülteci ve sığınmacılara da verilen sınırsız iş piyasasına giriş hakkının yanı sıra bir yıllık oturum iznine sahip oluyor. Sürenin bitiminde geçici korumaya neden olan tehlikelerin devam etmesi halinde bu süre iki yıl uzatılabiliyor.

Beş yılın ardından eğer belirli koşullar sağlanabiliyorsa süresiz yerleşme iznine dönüştürülebiliyor. Ulusal sınır dışı etme yasağı verilen kişiler ise yeniden uzatabilen bir yıllık oturum izninin yanı sıra sınırlı olarak iş piyasasına giriş hakkına ve sınırlanmış aile birleşişimi hakkına sahip oluyor. Belirli koşulların sağlanması halinde oturum izni yerleşme iznine dönüşebiliyor.

Almanya’ya iltica etmek için talebinizin reddedilmesi halinde; basit ret aldıysanız 30 gün, temelsiz olduğu açık olan olarak ret aldıysanız bir hafta içinde ülkeyi terk etmeniz bekleniyor. Elbette ki karara itiraz hakkınız da var.

Bunun yanı sıra ülkenizde uğradığınız zulüm ile ilgili yeni kanıtların olması, devletin durumunun değişmesi, daha önce fark edilmemiş ciddi bir savaş travmasından mustarip olmanız ya da ülkenizde tedavi edilemeyen ciddi bir hastalığınızı olması halinde müteakip iltica başvurusunda bulunabiliyorsunuz.

Verilen ret kararına rağmen sınır dışı edilmenizin önünde engeller bulunuyorsa Dulgung adı verilen bir müsamaha belgesi alabiliyorsunuz. Bu belge ile Almanya’da yasal olarak ikamet edebilmenize karşın ülkeden ayrılma yükümlülüğünüz geçerliliğini koruyor.

Almanya’da kaldığınız süre boyunca ülkeye iyi bir şekilde uyum sağladıysanız ve sınır dışı edilme durumunuz çeşitli nedenlerle sizi zor bir duruma sokuyorsa mağduriyet başvurusu yaparak oturum izni almayı deneyebiliyorsunuz.

Kimler Almanya’ya iltica ediyor?

Almanya İçişleri Bakanlığı verileri Almanya’ya iltica başvurularının 2020 yılında bir önceki yıla göre yüzde 31,5 azaldığını belirtiyor.  2020 yılında Almanya’ya iltica talebinde bulunan ülkeler arasında 25 bin 373 başvuruyla Suriye ilk sırada yer alıyor.

Suriye’yi 8 bin 51 başvuruyla Afganistan, 7 bin 355 başvuruyla Irak ve 5 bin 196 başvuru ile Türkiye takip ediyor. Eurostat 2020 yılı verilerine göre Türkiye yüzde 4 ile AB ülkelerine iltica talep eden ülkeler arasında 6. Sırada yer alıyor. Türkiye vatandaşlarının en çok iltica başvurusunda bulunduğu ülke ise yüzde 53 ile Almanya.

Türkiye’den Almanya’ya iltica başvurularındaki artış

BAMF verilerine göre Türkiye’den iltica başvurusunda bulunanlar arasında çok sayıda diplomat ve devlet memuru bulunuyor. Veriler, Türkiye’den gelenlerin Almanya’ya iltica başvurusunda bulunanlar içinde en yüksek eğitimli kesimi oluşturduğunu gösteriyor. Üstelik bu oranın önceki yıllara göre artış gösterdiği de kaydedilenler arasında.

2017’de Almanya’ya iltica başvurusunda bulunan Türkler içinde yükseköğrenim görenlerin oranı yüzde 46 iken, 2018’de bu oranın yüzde 59,3’e yükseldiği görülüyor. Türklerden sonra en yüksek eğitim düzeyine sahip sığınmacılar ise İranlılar. 2018’de İran’dan Almanya’ya iltica başvurusunda bulunanlar içinde yükseköğrenim görmüş kişilerin oranı ise yüzde 47,5 düzeyinde.

Türkiye’den Almanya’ya iltica başvurusu sayılarına baktığımızda, 2015 yılında 1500 adet ilk başvuru yapılırken, bu sayı 2016’da 5.742’e, 2017’de 8.027’e, 2018’de 10.160’a, 2019’da 10.784’e yükseldi. Almanya’ya iltica sayılarında, toplam başvuru içerisinde Türkiye’den yapılan başvuruların oranı da 2016’dan bu yana arttı. 2016’da yüzde 1’den az olan bu oran, 2017’de yüzde 4, 2018’de yüzde 6,2 ve 2019’da yüzde 7,6 oldu. 2020’de de bu oran yüzde 5,6’ya geriledi. 

Almanya’ya iltica videosu

Asyl in Deutschland, Almanya’daki iltica başvurusu ile ilgili ön bilgi almak isteyen göçmenlere Göçmenler ve Mülteciler Bürosu’nda yapılan duruşmalar hakkında bilgi vermek amacıyla bir video hazırladı. Bizlere de bu videoyu sizlere ulaştırmak düşer.

İltica ve sığınma ile ilgili sık sorulan sorular

İltica ve sığınma süreci, Vasistdas.de sitemizi ziyaret eden kişilerin en çok ilgi gösterdiğini konulardan bir tanesi. Bu yazının yorumlarına da baktığınızda, en çok yorum ve soru alan konu olduğunu göreceksiniz. Bu yüzden, bu konuya özel “Sık Sorulan Sorular” bölümünü oluşturarak, sizlerin sorularına daha hızlı cevap vermeye çaba harcadık.

Turist vizesi ile iltica başvurusu yapabilir miyim?

Evet, turist vizesi ile iltica başvurusunu Almanya’da yapabilirsiniz.

Schengen vizesi ile iltica başvurusu yapabilir miyim?

Schengen vizesi ve turist vizesi aynı vize türleridir. Dolayısıyla, Schengen vizesi ile iltica başvurusunu Almanya’da yapabilirsiniz.

Türkiye’de yargılanan kişiler iltica başvurusunu Almanya’da yapabilir mi?

Türkiye’deki yargılanma süreciniz, Almanya’daki iltica başvurunuzu engellemez. Dolayısıyla, Türkiye’de yargılanan kişiler Almanya’da iltica başvurusu yapabilir. Ancak unutmayın: Almanya’da iltica başvurusu için fiziksel olarak Almanya’da bulunmanız ve başvuruyu Almanya’da yapmanız gerekir.

Türkiye’de yaşamak istemiyorum, Almanya’ya iltica edebilir miyim?

Almanya’ya sığınma talebi için Türkiye’de yaşamak istememek tek başına bir neden olamaz. İltica ve sığınma talebi gerekliliklerini yukarıda belirttik.

Almanya’ya kaçak geldim, iltica başvurusunda bulunabilir miyim?

Almanya’ya kaçak gelenler iltica başvurusunda bulunabilir. Almanya’ya kaçak gelmek kabul edilebilir ancak kaçak gelen kişinin hemen iltica başvurusu yapması beklenir. Eğer Almanya’da uzun bir süre kaçak olarak yaşıyorsanız, iltica başvurunuzu olumsuz etkileyecektir.

Bu yüzden Almanya’da kaçak iseniz ve iltica başvurusu yapmak isterseniz, bunu hemen yapmalısınız. İltica başvurunuz sonuçlanana kadar Almanya’ya kalmanıza izin verilir.

Başka bir Avrupa Birliği ülkesinde yaşıyorum ya da çalışıyorum, Almanya’ya iltica edebilir miyim?

Bu sorunun cevabı için Dublin III Regülasyonu detaylı olarak incelenmelidir. Dublin Regülasyonu ya da Dublin Yönetmeliği, iltica başvurusunun hangi ülke tarafından kabul edilmesi gerektiğini belirten bir yönetmeliktir. Temmuz 2013 yılında yürürlüğe giren Dublin Yönetmeliğine göre, iltica başvurusunun hangi ülkeden yapılabileceğini öncelik sırasına göre üç madde ile belirlenir:

• Aile durumu;
• Bir üye AB ülkesinde yakın zamanda vize veya oturma iznine sahip olup olmaması;
• Başvuru sahibinin AB’ye düzensiz veya düzenli olarak girip girmediği.

Bu durumda, örnek olarak Polonya’da oturma izniniz ya da çalışma izniniz varsa, Almanya’da iltica başvurunuzun onaylanma olasığını düşük olacaktır. Çünkü Dublin Yönetmeliğine göre sizin öncelikli olarak Polonya’da iltica başvuru yapmanız gerekir ki zaten bu ülkede oturma izniniz varsa böyle bir sürece de gerek kalmaz.

Almanya’ya iltica ettikten sonra Türkiye’ye geri dönebilir miyim?

Almanya’ya iltica etmenizin bir neden var: Türkiye’de can güvenliğiniz var ve Türk devleti de bu konuda koruma sağlamıyor ya da koruma sağlamaya yanaşmıyor. Böyle bir durum varsa neden Türkiye’ye gideceksiniz?

Dolayısıyla Almanya’da mülteci olan kişilerin Türkiye’ye gidişi önerilmemektedir. Almanya’da ilticacı iken Türkiye’ye gittiğinizde, Almanya’ya geri dönüşünüzde iltica başvurunuz yeniden değerlendirilir. Ancak, Almanya’da iltica sürecinden sonra oturum ve sonrasında da Alman vatandaşlığına geçme durumunda, Türkiye’ye gidebilirsiniz.

Kendi durumunuzun değerlendirilmesi için bir avukata başvurmanızı öneririz.

İltica başvurum başladıktan sonra Almanya’da nerede kalacağım?

İltica başvurunuz hakkında bir karar verilene kadar ilk kabul merkezinde yaşamanız gerekmektedir. Burada yaşayacağınız süre 18 aydan uzun olmayacaktır, aileler için bu süre 6 aydır.

Yani, Almanya’da iltica süreciniz devam ederken bir akrabanızda ya da tanıdığınızda kalmak mümkün değildir.

Bu süreden sonra sığınmacılar genellikle toplu konaklama yerlerinde (pansiyonlar) barındırılırlar. Birkaç Alman eyaletinde ve bazı şehirlerde, bir apartman dairesinde kalmak da mümkündür.

Almanya’ya İltica isimli Facebook grubumuz ile diğer kişilerle iltica ile ilgili fikir alışverişi yapabilir ve Vasistdas’dan iltica konusunda son gelişmeleri takip edebilirsiniz. İltica işlemlerini sadece yasal yollarla ilerletin, yasal olmayan kurum ve yollara itibar etmeyin.