Almanya’da akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmanın önüne geçmeyi hedefleyen akaryakıt düzenlemesi yürürlüğe girdi ancak fiyatlarda bir iyileşme gözlemlenmiyor.
Almanya Federal Meclisi (Bundestag), yeni akaryakıt düzenlemesini mart ayında kabul etti. 1 Nisan 2026’dan itibaren akaryakıt istasyonları, yakıt fiyatlarını günde yalnızca bir kez artırabiliyor. Bu düzenlemeyle, İran’daki savaşın başlamasından bu yana sürücülerin karşı karşıya kaldığı fiyat dalgalanmalarının önüne geçilmesi hedefleniyor. Kağıt üstünde her şey iyi güzel ama gerçekte durum ne? Fiyatlar gerçekten kontrol altına alınabilecek mi? Akaryakıt istasyonlarında fiyatlara denge gelecek mi? Uygulamanın başladığı çarşamba günündeki fiyatlar gösteriyor ki yeni düzenlemelere ihtiyaç var.
Yeni akaryakıt düzenlemesi nedir?
1 Nisan’dan itibaren Almanya’da yürürlüğe giren “Avusturya modeli”yle, akaryakıt fiyatları günde yalnızca bir kez artırılabiliyor, ancak istenildiği kadar düşürülebiliyor. Bu tek zam, her gün saat 12.00’de yapılıyor. Buna göre yakıt almak için en uygun zaman artık öğleden hemen önce.
Ancak mevcut tablo, bu düzenlemenin yüksek fiyat seviyesini düşürmediğini gösteriyor. Aksine, petrol şirketlerinin daha az esnek hareket edebilmesi, olası fiyat artışlarının önceden fiyatlara yansıtılmasına yol açıyor gibi görünüyor. Yani şirketler, zam sınırlaması nedeniyle kazancını korumak adına daha gereğinden daha yüksek zam yapabiliyor.
Yeni kurallara uyulmaması halinde 100 bin euroya kadar para cezası uygulanabilecek. “Yakıt önlem paketi” kapsamında ayrıca rekabet hukuku da sıkılaştırıldı ve Federal Kartel Dairesi’ne yüksek fiyatlara karşı daha geniş yetkiler verildi. Fiyatların aşırı yükselmesi durumunda artık ispat yükü şirketlere ait olacak. Yani petrol şirketleri fiyat artışlarının nedenlerini açıklamak ve bu zammın gerekliliğini kanıtlamak zorunda kalacak.
Bu arada Almanya Federal Kartel Dairesi (Bundeskartellamt), haksız rekabeti önlemek ve tekel oluşumunu engellemek amacıyla Almanya Federal Ekonomi Bakanlığı’na bağlı bağımsız bir kamu kuruluşu. Daire, büyük şirketlerin rekabet ihlallerini soruşturarak haksızlık durumlarında cezai işlem uyguluyor.
Düzenlemenin ilk gününe bakıldığında, fiyat artışlarını tamamen engelleyemediği görüldü. Çarşamba günü dünya piyasalarında ham petrol fiyatları düşmesine rağmen pompa fiyatları öğle saatlerinde yine yükseldi. Almanya merkezli Avrupa’nın en büyük otomobil kulübü ADAC’ın verilerine göre ülke genelinde fiyatlar ortalama yaklaşık 8 cent arttı. Kulüp, Federal Kartel Dairesi’nin devreye girerek akaryakıt şirketlerini daha ölçülü davranmaya zorlaması gerektiğini savunuyor. Ayrıca akaryakıt üzerindeki enerji vergisinin geçici olarak düşürülmesi de öneriliyor. Vergi indirimiyle birlikte litre başına yaklaşık 15 centlik bir rahatlama sağlanabileceği düşünülüyor.
Daha ucuz yakıt garanti değil
Avusturya Otomobil Kulübü (ÖAMTC) ulaşım ekonomisi başkanı Martin Grasslober, “Amaç mutlaka fiyatları düşürmek değil, fiyat karmaşasını azaltmak” dedi. Avusturya’da yıllar içinde sistemin oturduğunu ifade eden Grasslober, buna rağmen ülkede yüksek akaryakıt fiyatlarının sürdüğünü söyledi. Daha düşük vergiler nedeniyle genel fiyat seviyesi Almanya’ya kıyasla biraz daha düşük olsa da, Mart ayında benzin ve dizel fiyatları Şubat ayına göre sırasıyla yaklaşık 40 ve 70 cent artmış durumda.
Alman Tüketici Merkezleri Birliği yönetim kurulu üyesi Ramona Pop da yeni düzenlemenin daha düşük fiyatlar sağlayacağının garanti olmadığını vurgulayarak, “Komşu ülkedeki deneyim gösteriyor ki, uygulamanın hemen ardından fiyatlar geçici olarak düştü ancak kısa sürede tekrar alışılmış seviyeye döndü” dedi.
Akaryakıt fiyatları neden bu kadar yüksek?
Son haftalardaki yüksek yakıt fiyatlarının başlıca nedeni petrol fiyatlarının artması. İran’ın, petrol tankerleri için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı kısıtlaması sebebiyle fiyatlar yükseldi. Kuzey Denizi petrolü Brent’in varil fiyatı Mart başında kısa süreliğine 120 doların üzerine çıktı ve o zamandan beri çoğunlukla 100 dolar civarında seyrediyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, İran’daki savaş başlamadan önce, 27 Şubat Cuma günü bir varil petrol yaklaşık 72 dolardı.
Haftalık fiyat karşılaştırması
ADAC’ın haftalık analizine göre, dizel fiyatı geçen haftaya kıyasla yeniden yükseldi. Super E10’un litre fiyatı 2,107 euro, dizelin litre fiyatı ise 2,316 euro oldu. Bu, bir önceki haftaya göre Super E10’da 3,3 cent, dizelde ise 2,8 cent artış demek. Aylık ortalamaya bakıldığında dizelin litre fiyatı 2,164 euroya ulaştı ve bu, şimdiye kadarki en yüksek aylık ortalama. Önceki rekor, Ukrayna savaşının başlangıcının ardından Mart 2022’de 2,140 euro ile kaydedilmişti. Super E10 da Mart ayında ortalama 2,022 euroya yükseldi.
