Maliye Bakanı Lars Klingbeil’den Almanya’da konut üretimini artırabilecek bir öneri geldi.
Birçok insan uygun fiyatlı ev bulmakta zorlanıyor. Bu sorunu çözmek için hükümet yeni bir plan hazırladı. Maliye Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Lars Klingbeil (SPD), devletin bir şirket kurmasını istiyor. Bu şirket evleri kendi yapmayacak. Bunun yerine projeleri hazırlayacak, para desteği verecek ve inşaatı başka firmalara yaptıracak.
Almanya’da konut üretimini teşvik edecek devlet şirketi önerisi
Klingbeil’in hazırladığı belgede, “Özel sektör konut piyasası tek başına gerekli yeni inşaatı uygun fiyatlarla gerçekleştiremez” değerlendirmesine yer verildi. SPD’li Klingbeil, bu öneriyi daha önce dile getirmiş ama detaylandırmamıştı. Federal İmar Bakanı Verena Hubertz de bu öneriye destek verdi. Klingbeil’in, önümüzdeki aylarda Hubertz ile birlikte ayrıntılı bir çalışma yapması bekleniyor.
Bu haber dikkatinizi çekebilir: Almanya’da kira fiyatlarını durdurabilene aşk olsun!
İnşaat maliyetlerinin düşürülmesi amaçlanıyor
Plana göre, saf inşaat maliyetlerinin metrekare başına 3 bin euronun altına indirilmesi hedefleniyor. Amaç, ev yapımını daha ucuz hale getirmek. Bunun için evler tek tek ve yavaş şekilde değil, aynı tipte ve seri şekilde üretilecek. Yani parçalar önceden hazırlanacak, sonra hızlıca birleştirilecek. Devlet de bu işler için kendi arsalarını verecek. Gerekirse özel şirketlerle birlikte çalışılacak.
Ancak söz konusu federal konut şirketinin hayata geçirilmesi için anayasa değişikliği gerekiyor. Bunun nedeni, Almanya’da konut politikasının eyaletlerin yetki alanında bulunması. Belgede, “Federal hükümet, eyaletlerle iş birliği içinde buna yönelik bir anayasa değişikliği hedeflemektedir” ifadesi kullanıldı. Böyle bir düzenleme için hem Federal Meclis’te hem de Federal Eyaletler Konseyi’nde üçte iki çoğunluk aranıyor. Sol Parti Eş Başkanı Jan van Aken de geçen hafta bu yönde destek sinyali verdi.
1,4 milyon konut eksikliği var
Öte yandan Almanya’daki konut açığı giderek büyüyor. Pestel Enstitüsü, ülkede yaklaşık 1,4 milyon konut eksik bulunduğunu hesaplıyor. Bu tahmin, Ocak ayında Sosyal Konut İttifakı ile birlikte açıklanan 2026 Sosyal Konut Monitörü verilerine dayanıyor. 2024’te yalnızca yaklaşık 246 bin yeni konut tamamlanırken, bu sayı önceki trafik ışığı koalisyonunun yıllık 400 bin hedefinin belirgin biçimde gerisinde kaldı. Konut sektörünün çatı kuruluşu GdW ise 2026’da yıllık yeni konut sayısının 200 bine kadar gerileyebileceği uyarısında bulunuyor.
Önceki koalisyon çözüm üretemedi
Almanya’nın eski Başbakanı Olaf Scholz da ev sorununa dikkat çekmişti. Bu sorunu ülkenin “en önemli sosyal sorunlarından biri” olarak tanımlamıştı. Eskiden sadece işsizler, öğrenciler ya da mülteciler ev bulmakta zorlanıyordu. Ama artık orta gelirli insanlar da uygun fiyatlı ev bulamıyor. Scholz, başbakan olduğu dönemde bu durumu “çağımızın sosyal meselesi” olarak anlatmıştı. Yani ev bulmanın giderek zorlaştığını ve pahalı hale geldiğini söylemişti. Ancak çözüm üretilebildi mi? Kesinlikle hayır.
2021 yılında kurulan hükümet, her yıl 400 bin yeni ev yapma sözü verdi. Bu evlerin 100 bini devlet destekli olacaktı. Ama bu hedef tutmadı. Hükümet dağılmadan önce sadece yaklaşık 200 bin ev yapılabildi. CDU/CSU ve SPD’den oluşan yeni hükümet, konut sorununu çözmek için çaba göstereceğini vurguluyor ancak yüksek açığın hızlıca kapatılarak sorunun çözüme kavuşması kısa vadede beklenmiyor.
Almanya’da neden konut sıkıntısı yaşanıyor?
Almanya’da ev sorunu yeni değil, uzun zamandır devam ediyor. Hans Böckler Vakfı tarafından 2020 yılında yayımlanan “Konut Krizinden Çıkış Yolları” raporuna göre, 2012 ile 2018 yılları arasında ülkede nüfus 2,5 milyon arttı. Ayrıca insanlar büyük şehirlere taşındı. Bu durum ev sıkıntısını artırdı ve kiralar yükseldi. Öte yandan ekonomide yaşanan zorluklar sebebiyle maliyetler yükselirken, inşaat yapımı için yoğun bürokrasi ve kalifiye eleman eksikliği de işleri yavaşlatıyor. Tüm etkenler birleşince hedeflenen konut yapımının çok daha gerisine düşülüyor.
Uzmanlar, 2030 yılına kadar her yıl en az 330 bin yeni eve ihtiyaç olduğunu söylüyor. Ama şu an yapılan ev sayısı yaklaşık 285 bin civarında kalıyor. Yani yeterli değil. Eskiden Almanya’da daha çok sosyal konut vardı. 1980’lerde bu sayı 4 milyondu. Bugün ise yaklaşık 1,2 milyona düştü. Ayrıca her yıl bazı evler sosyal konut özelliğini kaybediyor. Yaklaşık 80 bin konut bu özelliğini kaybederken, sadece 25 bin yeni sosyal konut yapılıyor.
Peki çözüm ne?
Maliye Bakanlığı ve İmar Bakanlığı, yeni şirket konusu üzerine çalışacak. Ancak bunun dışında başka öneriler de var elbette. Ifo Ekonomi Araştırmaları Enstitüsü, inşaat maliyetlerini düşürmeyi, izin süreçlerini hızlandırmayı yani bürokrasiyi hafifletmeyi ve daha fazla arsa alanı açmayı öneriyor. Bunun yanı sıra yatırımcılara vergi teşvikleri getirilmesi de önerilirken, bir yandan da yatırımcıyı kaçırmayan düzenlemelerin faydalı olacağı düşünülüyor. Örneğin kira sınırlamalarının yatırımcıyı kaçırdığı ve yeni konut yapımını baltaladığı ifade ediliyor.
