ABD ile İran, ABD Başkanı Donald Trump’ın verdiği sürenin dolmasına kısa bir zaman kala iki haftalık geçici ateşkes üzerinde uzlaştı. Anlaşma kapsamında İran, Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişlerine belirli kısıtlamalarla yeniden açacak.
ABD ve İran iki haftalık ateşkes konusunda uzlaştı
Tagesschau’nun haberine göre, ABD Başkanı Trump, Tahran yönetiminin boğazı açması halinde İran’a yönelik hava saldırılarını iki hafta boyunca durdurmaya hazır olduklarını duyurdu. Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada bu sürecin karşılıklı bir ateşkes niteliği taşıyacağını belirten Trump, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in de kendisinden İran’ın enerji altyapısına yönelik planlanan saldırıları durdurmasını talep ettiğini aktardı. Trump daha önce, İran’ın anlaşmaya yanaşmaması ya da Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutması durumunda ülkenin enerji tesisleri ve köprülerini hedef alacaklarını söylemişti.
Pakistan yönetimi ateşkesin hemen yürürlüğe girdiğini açıkladı. Başbakan Şerif, X platformundaki paylaşımında ateşkesin Lübnan ve diğer bölgeleri de kapsadığını ifade etti. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi, “İki haftalık ateşkes Lübnan için geçerli değildir” açıklamasını yaptı. Buna rağmen İsrail’in, ABD’nin saldırıları durdurma kararına destek verdiği bildirildi. Ateşkes kapsamında İran’ın yalnızca Hürmüz Boğazı’nı açması değil, aynı zamanda ABD, İsrail ve bölgedeki diğer ülkelere yönelik tüm saldırılarını durdurması bekleniyor.
Bu haber dikkatinizi çekebilir: Akaryakıt düzenlemesi fiyat artışını dizginleyemedi
Hürmüz Boğazı kontrollü şekilde açılacak
Tahran yönetimi de anlaşmayı doğruladı. İran Ulusal Güvenlik Konseyi ateşkesi onaylarken, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi Hürmüz Boğazı’nın kontrollü şekilde açılacağını duyurdu. Arakçi, İran silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde ve teknik sınırlamalar gözetilerek gemi trafiğinin sağlanacağını belirtti. İran devlet medyası ise müzakerelerin başlamasının savaşın sona erdiği anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Trump, İran’a daha önce gece saat 02.00’ye kadar süre tanımış, ancak önceki ültimatomlarda olduğu gibi kesin bir son tarih vermekten son açıklamasında kaçınmıştı.
Öte yandan Pakistan, tarafları cuma günü İslamabad’da yapılacak görüşmelere davet etti. Bu toplantıda kalıcı bir anlaşmanın zemininin oluşturulması hedefleniyor. Şerif, tarafların şu ana kadar “dikkat çekici bir bilgelik ve anlayış” sergilediğini ve barış yönünde yapıcı bir tutum ortaya koyduğunu söyledi. Pakistan, süreçte arabulucu rolü üstleniyor.
Trump ayrıca İran’dan gelen on maddelik bir teklifin müzakereler açısından güçlü bir temel oluşturduğunu belirtti. Daha önceki anlaşmazlıkların büyük ölçüde giderildiğini ifade etse de tarafların nihai anlaşmaya ne kadar yakın olduğu belirsizliğini koruyor. Medya raporları, iki ülkenin pozisyonları arasında hâlâ önemli farklılıklar bulunduğunu gösteriyor.
İran’ın önerileri arasında, ABD’nin uranyum zenginleştirmeye izin vermesi, yaptırımların tamamen kaldırılması ve savaş nedeniyle oluşan zararların tazmini gibi talepler yer alıyor. Bu maddelerin Washington tarafından kabul edilmesinin zor olabileceği değerlendiriliyor.
Binlerce insan hayatını kaybetti
Yaklaşık altı haftadır süren çatışmalarda binlerce kişi hayatını kaybetti. Resmî kaynaklar ve insan hakları örgütlerine göre ölenler arasında İran’da 1.600’den fazla sivil bulunuyor. ABD’de ise ara seçim sürecinin başlamasıyla birlikte Trump’a verilen destek düşüş gösteriyor. Anketler, Amerikan kamuoyunun büyük bölümünün savaşa karşı olduğunu ve yükselen yakıt fiyatlarından rahatsızlık duyduğunu ortaya koyuyor.
Petrol fiyatları geriledi
Ateşkes kararı sonrasında brent petrolün varil fiyatı yüzde 13 düşüş gösterdi ve 94,80 dolarak kadar geriledi. ABD’de işlem gören petrol de yüzde 15 düşüşle 95,75 dolara düştü. Ancak yine de çatışmaların başladığı döneme kıyasla fiyatlar yüksek. Ayrıca Asya-Pasifik bölgesindeki büyük borsa endeksleri de sabah saatlerinden itibaren yükseliş kaydetti.
