Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Türkiye’yi Rusya ve Çin ile birlikte andığı sözleriyle diplomatik tartışmaların yaşanmasına yol açtı. Avrupa Birliği, açıklamanın yanlış yorumlandığını savundu.
Ursula von der Leyen Türkiye açıklamasıyla gündem oldu
Von der Leyen, Hamburg’da düzenlenen bir etkinlikte Avrupa Birliği’nin genişlemesine ilişkin değerlendirmesinde, “Avrupa kıtasını tamamlamayı başarmamız gerekiyor ki; Rusya, Türkiye ya da Çin etkisi altına girmesin” ifadelerini kullandı. Bu sözler, özellikle Türkiye’nin de diğer iki ülkeyle aynı çerçevede değerlendirilmesi nedeniyle eleştirilere yol açtı.
Açıklama, AB’nin Balkanlar başta olmak üzere kıta genelindeki nüfuz mücadelesinde Türkiye’yi de bir risk unsuru olarak gördüğü şeklinde yorumlandı. Türkiye’nin Avrupa güvenliğindeki rolünün tartışıldığı bir dönemde gelen bu ifadeler, sosyal medyada da geniş yankı buldu.
AB’den düzeltme: “Kıyaslama amaçlı değil”
Avrupa Komisyonu Baş Sözcüsü Paula Pinho, söz konusu ifadelerin bağlamından koparıldığını belirterek, açıklığa kavuşturulacağını söyledi. Pinho, Türkiye’ye yapılan atfın herhangi bir ülkeyle kıyaslama amacı taşımadığını, aksine Türkiye’nin jeopolitik önemi ve özellikle Batı Balkanlar’daki rolünün vurgulanmak istendiğini ifade etti.
Türkiye’nin hem ekonomik hem siyasi açıdan bölge için önemli bir ortak olduğunu dile getiren Pinho, göç gibi alanlarda iş birliğinin sürdüğünü ve Türkiye’nin aynı zamanda AB adayı ile NATO müttefiki olduğunu hatırlattı. Ayrıca Türkiye’nin aday ülke olarak Batı Balkanlar’da özel bir sorumluluğa sahip olduğuna dikkat çekti.
Uluslararası basına konuşan bir Türk diplomata göre Ankara, sözlerin doğru yansıtılıp yansıtılmadığını öğrenmek üzere Avrupa Komisyonu ile temasa geçti. Komisyonun ise açıklamaların bağlamından koparıldığını ilettiği aktarıldı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı’ndan konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Yaşanan tartışma, ABD ile İran arasındaki gerilimin küresel dengeleri etkilediği bir dönemde ortaya çıktı. Türkiye, NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip ülke olarak Avrupa güvenlik mimarisinde önemli bir konumda bulunuyor.
Von der Leyen aynı konuşmasında, Avrupa’nın bugüne kadar “Rusya’dan ucuz enerjiye, Çin’den ucuz iş gücüne ve ABD’den ucuz güvenliğe” dayanan bir yapı üzerine kurulduğunu, ancak bu modelin artık değişmesi gerektiğini de vurguladı.
Bu gerilim ilk değil
Bu gelişme, von der Leyen ile Türkiye arasında yaşanan ilk diplomatik kriz değil. 6 Nisan 2021’de Ankara’da, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşen AB liderleri Ursula von der Leyen ve Charles Michel arasında yaşanan protokol düzenlemesi “koltuk krizi” olarak adlandırıldı. Görüşmede Michel’in Erdoğan’ın yanında koltukta oturması, von der Leyen’in ise daha uzakta kanepede kalması, AB içinde cinsiyetçilik tartışmalarına ve Charles Michel’in derin üzüntüsünü dile getirdiği büyük bir diplomatik gerilime neden oldu.
