Almanya’da mesleki denklik, Türkiye gibi yabancı ülkelerde alınan mesleki eğitim ve derecelerin Alman standartlarına uygunluğunu belirlemek için gereklidir. Bu süreç, meslek sahibi kişilerin Almanya’daki iş piyasasına uyumunu kolaylaştırır, mesleki yeterliliklerinin tanınmasını sağlar ve kariyer fırsatlarını artırır. Denklik sürecinde ayrıca Almanya’da diploma denkliği ve üniversite denkliğinin de olduğunu unutmayın.
Mesleki denklik Almanya’daki işverenlere, yabancı mesleki niteliklerin Alman standartlarına göre değerini anlamalarında da yardımcı olur. Bu süreç, işgücü piyasasındaki arz ve talebi dengeler ve mesleki niteliklerin adil bir şekilde değerlendirilmesini sağlar.
Kasım 2023’te ilk kısmı yürürlüğe giren nitelikli iş gücü yasasının (Fachkräfteeinwanderungsgesetz) Mart 2024’ten itibaren yürürlüğe girecek ikinci paketinde denkliğe tabi meslekler açısından birçok değişikliğe gidildi. Bu değişikliklere bu yazımızda da yer vereceğiz.
Özetle yeni yasayla birlikte Almanya’da mesleki denklik, çoğu meslek için kaldırılmıştır. Ayrıca, birçok meslek için de mesleki denklik başvurusu vize engeline takılmadan Almanya’ya geldikten sonra yapılabilmektedir. Ancak dilerseniz tabii ki Türkiye’deyken de mesleki denklik sürecine başlayarak bu süreci Almanya’ya gelmeden önce tamamlayabilirsiniz.
Almanya’da denklik
Almanya’da denklik süreci için hem mesleki denklik sürecini hem de diploma ve üniversite denkliği sürecini dikkate almanız gerekir. Almanya’da denklik sürecini anlatan genel yazımıza buradan ulaşabilirsiniz. Özetlemek gerekirse, Almanya’da denklik süreci için 2 adımı tamamlamalısınız:
- Almanya’da diploma denkliği ve üniversite denkliği (Diğer yazımız)
- Almanya’da mesleki denklik (Bu yazımız)
Almanya’da çalışmak için yeterli niteliklere sahip olduğunuzu kanıtlayan mesleki denkliği nasıl alabileceğiniz ve bu sürecin nasıl ilerlediği hakkında detaylı bilgiyi bu yazımızda bulacaksınız.
Almanya’da mesleki denklik kimler için zorunlu?
Almanya’da mesleki denklik sürecini 3 farklı grup için inceleyelim.
Sağlık, hukuk ve eğitim alanında çalışanlar
Almanya’da kanunla düzenlenmiş ve kamu düzenini ilgilendiren mesleklerde, özel veya kamu kuruluşu olması fark etmeksizin mesleki denklik yoluna başvurulması şarttır. 2024’te yeni gelen yasayla bu mesleklerle ilgili herhangi bir değişiklik söz konusu olmadı. Mesleki denkliğin zorunlu olduğu bu meslekler, Almanya’da “Reglementierte Beruf” olarak geçmektir ve üç kategoride toplanmıştır:
- Sağlık alanı (Doktorlar, dış hekimleri, fizyoterapistler, hemşireler, hasta bakıcılar vs.)
- Hukuk alanı (Örnek olarak avukatlar)
- Eğitim alanı (Öğretmenler, öğretim üyeleri vs.)
Diplomanızın düzenlemeye tabi mesleklerden biri olup olmadığını kontrol etmek için Arbeits Agentur’un bu web sayfasını kullanabilirsiniz.
Mesleki eğitim sahibi kişiler ve zanaatkarlar
1 Mart 2024’te yürürlüğe girecek olan nitelikli iş gücü yasası ile mesleki eğitim sahipleri ve zanaatkarlar, Aufenthaltgesetz madde 18a kapsamında menşei ülkede (mesela Türkiye’de) tanınan 2 senelik mesleki eğitim almış ve bu mesleki eğitime yönelik son 7 yılda 2 senelik iş deneyimi kanıtlamışsa artık mesleki denklik almak zorunda değil.
2 senelik mesleki eğitim konusunu genişleterek anlatmak gerekirse; bu kimselerin aldığı 2 senelik çıraklık, mesleki diploma ve yüksekokul diploması geçerli olacak. İlgili eğitimlerin özellikle Milli Eğitim Bakanlığı ya da ilgili kurum tarafından onaylanması ve tanınması önemli. Ancak, örnek olarak belediyeler, halk eğitim kurumları ya da özel kurumlar tarafından verilen eğitimler ve sertifikalar geçerli olmayacak.
2 senelik iş deneyimini de kanıtlamak gerekecek. Çalıştığınız şirketten alınan belgeler ve SGK dökümleri, kanıt için yeterli olacak.
Peki 2 senelik eğitiminiz varsa ancak 2 senelik iş deneyiminiz yoksa ne olur? Bu durumda iş sözleşmeniz ve A2 Almanca sertifikanız ile denklik almadan Almanya’ya göç edebilirsiniz.
Ancak mesleki denklik, vize onay için Almanya Konsolosluğu tarafından gerekmese de işvereniniz tarafından talep edilebilir. Kısaca mesleki denklik gereksinimini işvereniniz ile de netleştirmeniz gerekir.
Lisans eğitimi alan kişiler
Sağlık, hukuk ve eğitim alanı dışında bir mesleğe ve lisans eğitimine sahip kişiler, yeni yasadan önce de çoğu durumda mesleki denklik almaya ihtiyaç duymuyordu. Artık özellikle çalıştıkları şirket tarafından sorulmadıkça mesleki denkliğe kesinlikle ihtiyaçları olmayacak.
Almanya’da denklik ortaklığı
Mesleki eğitim ve lisans eğitimi sahibi nitelikli kişilerin, “Denklik Ortaklığı” olarak adlandırılan yeni uygulama kapsamında Almanya’da kalması ve çalışması yeni yasayla birlikte mümkün. Devlet tarafından yasalarla düzenlenmiş bir meslek için en az 2 yıllık tanınan bir mesleki eğitime veya bir üniversite diplomasına sahip olan herkes, bir Alman işverenle “Denklik Ortaklığı” yapabilir ve mesleki yeterlilik Almanya’da tanınmadan önce ülkeye girebilir.
Bir şirketle bu şekilde denklik ortaklığı kurmak için şartlar:
- İş sözleşmesi
- Mesleki yeterlilik belgesi
- Almanca bilgisi (A2).
Bu şartları yerine getiren kişilere oturma izni 1 yıl süreyle verilir, 3 yıla kadar uzatılabilir.
Mesleki denklik için Anerkennung in Deutschland sitesi
Anerkennung in Deutschland, federal hükümetin yabancı mesleki ve profesyonel yeterliliklerin Almanya’da tanınmasına ilişkin merkezi bilgi portalıdır. Bu internet sitesi iki konuda size yardım eder:
- Türkiye’deki mesleğinizin denkliği ile ilgili size ön bilgiler verir.
- Almanya’da mesleki denklik almak için sizin mesleğinizden sorumlu meslek odasının iletişim bilgilerini sizinle paylaşır.
Almanya’da mesleki denklik nasıl alınır?
Türkiye’deki mesleğinizin Almanya’daki geçerliliğini kontrol etmek için yukarıda bahsettiğimiz Almanya Federal Cumhuriyeti’nin yabancı mesleğe ait denklik sitesi olan Anerkennung in Deutschland girip mesleğinizi kontrol etmeniz gerekiyor.
Web sitesinin bir kısmı Türkçe olmasına rağmen en önemli kısım olan “denklik bulucu” maalesef ki sadece Almanca ve İngilizce olarak hizmet veriyor. Bu yüzden, takip etmeniz gereken adımları size resimleriyle Türkçe olarak hazırladık.
Adım 1: Denklik bulucuyu ziyaret edin
Görselde yer alan kutucuğa mesleğinizi İngilizce ya da Almanca olarak yazmanız gerekir. Örnek olarak Türkiye’de fizyoterapist iseniz, denklik bulucuya Physiotherapist yazmalısınız.
Mesleğinizin Almanya’daki tam karşılığını bulmak için Almanya’da Diploma denkliği yazımıza bakabilirsiniz.
Adım 2: Mesleğinizi seçin
Eğer kutucuğa yazmak istemezseniz, alfabetik olarak listelenmiş meslek grupları arasından da mesleğinizi bulabilirsiniz.
Örnek olarak P harfine gelerek, Physiotherapist mesleğini bulabilirsiniz.
Adım 3: Mesleğinizi onaylamak
Mesleğinizi doğru olarak bulduktan sonra onaylamanız gerekir. Örnek olarak ekranda Physiotherapist mesleğini bulduk ve onaylıyoruz.
Adım 4: Mesleğinizin Almanya’daki görev ve sorumluluklarına göz atin
Mesleğinizi onayladıktan sonra mesleğinize ait sorumluluk ve görevler sonraki ekranda gözükecektir.
Tabii ki bu ekranda Almanya’daki meslek sorumluluk ve görevleri belirtilmektedir. Bu yüzden listelenen sorumluluk ve görevler çerçevesinde bu mesleği Almanya’da yapabileceğinize emin olmanız gerekir.
Adım 5: Mesleğinizle ilgili soruları cevaplayın
Sonraki adımda, seçtiğiniz yaşadığınız yer ve meslekle bağlantılı bazı sorular karşınıza çıkacak. Bu soruları cevaplamanız gerekmektedir.
Bu soruların sonunda, seçtiğiniz mesleğe ait denklik gereksinimi ve hangi kurumun size denklik verebileceği belirtilmektedir.
Adım 6: Yaşamak istediğiniz yeri seçin.
Bir sonraki adımda, Almanya’da yaşamak istediğiniz yeri seçeceksiniz. Sonrasında bu yerde size denklik konusunda danışmanlık vererek sorularınızı cevaplayacak kurumların listesini görebilirsiniz. Bu kurumlarla iletişime geçerek denklik sürecinizi resmi olarak başlatabilirsiniz.
Adım 7: Almanya’daki meslek odası ile iletişime geçin
En son adımda, sorulara verdiğiniz cevaplara göre sizin mesleğinizden sorumlu meslek odasının iletişim bilgileri sizinle paylaşılacaktır. Örnek olarak Düsseldorf bölgesini seçtiğimizde bizim karşımıza çıkan sonuç:
IQ Anerkennungs- und Qualifizierungsberatung – WHKT Düsseldorf
Dolayısıyla bu adımda bu kurum ile iletişime geçerek Almanya’da mesleki denklik için gereken tam şartları öğrenmeniz gerekir.
Adım 8: Mesleki denklik başvurusunda bulunun
Mesleki unvanınızın Almanya’da tanınması ve denklik işlemlerinin başlaması için öncelikle Türkiye’de gerekli belgeleri alacağınız kurum ve kuruluşları belirlemeniz gerekiyor.
Ardından faaliyet alanınızın denklik ve tanınma süreçleri için tespit ettiğiniz mesleki birlik ve meslek odalarına başvuruda bulunmak, izlemeniz gereken bir sonraki adım. Ancak bunun öncesinde de tamamlamanız gereken önemli noktalar:
- Tecrübenizi kanıtlayan tüm belge ve sertifika gibi dokümanları toplamanız gerekir. Derlediğiniz evrakların hem orijinallerine hem de birer kopyalarına sahip olduğunuzdan da emin olmalısınız
- Tüm belgelerin yeminli tercümanlar tarafından çevrilerek noter onayından geçmesi ya da apostil onayının alınması gerekir
Süreçteki son aşamada, teslim ettiğiniz belgelerin yetkili yerler tarafından kontrol edildikten sonra onaylanması var. Başvurunuz onaylandığı taktirde denklik sertifikası olarak isimlendirilen belge artık elinizde!
Almanya’da mesleki denklik için sık sorulan sorular
Bu bölümde, Almanya’da mesleki denklik için sık sorulan soruları cevaplayacağız.
Almanya’da mesleki denklik için gerekli evraklar nelerdir?
Almanya’da mesleki denklik çoğu meslek için kaldırıldı. Ancak yine de mesleki örnek olarak sağlık, hukuk ve eğitim alanında çalışıyorsanız ve mesleki denkliğe tabiyseniz, sizden istenilen evraklar genel olarak aşağıdaki gibi olacaktır.
- Eğitim dalları hakkında detaylı özgeçmiş
- Mesleki denklik tespiti için başvuru formu
- Eğitim görülen alanla ilgili diploma, sertifika
- Mesleğe uygunluğun tespiti için sağlık raporu
- Almanya’da çalışmak istenildiğine dair kanıtlar (mesela niyet mektubu)
- Eğitimin süresi ve içeriği hakkındaki dökümanlar
- Meslekle alakalı çalışma sürelerine ilişkin belgeler
- Kimlik doğrulaması için pasaport
Mesleğinize ait detaylı ve eksiksiz başvuru belgesi listesini Almanya’daki meslek odasından öğrenmeniz gerekir. Bu yüzden yukarıdaki adımları eksiksiz olarak tanımlayarak meslek odasıyla iletişime geçmeniz önemlidir.
Ayrıca, evraklarınızın Almanya tarafından tanınması için apostil sürecine de hakim olmanız gerekmektedir.
Yukarıda yazdıklarımıza ek olarak Youtube’da da konuyla ilgili birçok video bulacaksınız. Bu videoların arasından hem anlatımıyla hem de konuya hakimiyetiyle değerli Melih’in hazırladığı videoyu kesinlikle izlemenizi tavsiye ederiz. Merve ile Melih Youtube kanalını da takip etmeyi unutmayın.
Merhabalar.
Bilgisayar mühendisiyim ve 2 yıla yakındır IT sektöründe çalışmaktayım(1.4 yıl devops, 7 aydır da yazılım tarafında çalışıyorum).
Mesleki denklik için diploma, transcript ve sgk dökümü(son 5 yıl içerisinde 2 yıldır çalıştığıma dair) sunmam yeterli değil mi? Anabin veritabanında üniversite H+ olarak çıkıyor, bölüm bazında arattığımda da H+ yazmasa da mesleğim yine çıkıyor ve bildiğim kadarıyla bu denklik için yeterli oluyor?
Bunun haricinde 35 yaş altıyım ve a1 almanca bilgim var, bunu daha da ilerletip başvuru yapacağım. Ama almanca ile ilgili bir belge sunmasam bile mesleki denklik, 2 yıl çalışma deneyimi ve 35 yaş altıyla puanım 8 puan oluyor.
Bu şartlar altında “şans kart”nın çıkma oranı ne kadar yüksektir? Bir de şans kartı çıktığında, bloke hesabımda para olması gerekiyor mu? Olacaksa ne kadar olması gerekiyor.
Şimdiden teşekkür ederim.
Merhaba Murat,
Şans kartı niteliksiz kişiler için. Sen bir bilgisayar mühendişisin, iş arama vizesiyle zaten girebilirsin Almanya’ya.
Merhaba.
Zaten ilk amacım is vizesi ile gelmek ama oraya iş vizesiyle gidip iş bulamayan arkadaşlarım oldu(hepsi geri dönüş yaptı) ve iş bulmanın kolay olmadığını söylediler.
Bu nedenle ben iş vizesiyle gittiğimde önümüzdeki haziran ayında almanya’da olmuş olacağım ve o sıralarda hala iş bulamazsam bana şans kartına başvurabileceğimi ve orada kalma süremi uzatabileceğimi söylediler.
Bilgisayar mühendisi olmam şans kartına başvurmam hususunda engel midir?
Merhaba,
Engel olacağını zannetmem ama daha ortada olmayan bir kart ile ilgili çok plan yapmamanı sana kişisel olarak öneririm. Bunun yerine enerjini Almanca öğrenmeye harca, B1-B2 Almanca ile iş bulmaman imkansız!
Öncelikle bilgilendirmeleriniz için teşekkür ederim. Eşim almanyada şirket kurdu mavi kart aldı, ben de aile birleşimi ile mavi kart almak istiyorum ya da işte nasıl oluyorsa o iş bilemiyorım ama diploma denkliği gerekliymiş, hukuk mezunuyum diplomam tanınmıyor, mavi karta başvuru için nasıl bir yol izlemem gerekiyor?
Merhaba Sevgi,
Şu an Almanya’dasın diye tahmin ediyorum, bu durumda yabancılar şubesiyle konuşmak yeterli.
Merhabalar, bilgisayar programcılığı mezunuyum. Almanyada bir oyun şirketinde çalışmak istiyorum. Buradan iş bulup gitsem veya oraya gidip iş arasam denklik ile alakalı sıkıntı çeker miyim?
Merhaba ben hemşireyim almancam b1 sayılır b2 yapıp öyle iş bakmak istiyorum kamuda çalışıyorum bu başvuru dilekçesinin örneğini bir türlü bulamadım bir evrak örneği yapıp yayınlarsanız çok iyi olur
Merhaba,
Bu yazıya göz atmanızı öneririm.
merhabalar.
Almanya denklıgımı aldım. İş sözleşmem ve işim kalacagım yere kadar hersey hazır. Bursa da yasıyorum ve hangi vize türüne basvuru yapacagım ?
Merhaba Tolga,
Bu ne iş yapacağına, hangi meslek ile geleceğine bağlı. AB Mavi kart da olabilir, 81A vizesi de. Tavsiyem konsolosluk sitesini detaylıca incelemen.
Merhaba. Teknik Lise Elektronik bölümü mezunuyum. 30 yıldır bilişim teknolojileri bölümünde çalışıyorum, kendi işim (SGK dökümüyle ispatlayabilirim). Teknik Lise Elektronik diplomam haricinde Ustalık belgemde var. A1 seviyesinde Almanca bilgim var bunu B1 seviyesine ulaştırabilirim. Yaşım 51. Benim de mi mesleki denklik almam gerekiyor. İş sözleşmesiyle Almanya’da çalışabilir miyim? Fırsat Kart’ı mı bekleyeyim. Teşekkür ederim.
Merhaba Türkiyede lisede elektrik elektronik ( elektromekanik) mezunuyum. Üniversitede ise abant izzet baysal otomotiv teknolojileri ön lisans mezunuyum. 4.9 aydır Türk hava yollarında ucak teknisyeni olarak çalışmaktayım. Almanyada Havacılık şirketinde suanda yaptıgım mesleğimle alakalı iş kontratım var almanyadaki şirketim bana 81a vizesine başvurdu ve eyaletten bana kısmı denklik verebiliceklerini ayrıyeten mezuniyetim ile çalışma alanım aynı olmadığı için yeni yasa çıkana kadar bu mümkün olmayacağını söylediler.
Sizce sözleşmeme ek olarak açıklamalı bir şekilde denklik işlemlerine burada yani almanyada devam edeceğiz veya denkliğe ihtiyacımız yoktur vb. gibi sözleşmeme ek olarak ekletirsem sizce vizeye başvurabilir miyim ?
Teşekkürler.
Merhabalar, Bilgisayar mühendisiyim,
Fırsat kart için “Denklik yada yarı denklikten” 4 puan almak için, burada ki adımları takip ettim. Mühendislik regülasyon uygulanmış meslek dalı olarak geçiyor. State olarak Berlin için seçtiğimde ise B1 almanca istiyor. Farklı stateler için istemeyeni mi bulmalıyım ?
Ayrıca yarı denklik dediğimiz şey nasıl oluyor ? Sitenizde ayrıntılı bilgi bulamadım.
Üniversitem ve Bölümüm H+ bu “yarı denklik” manasına mı geliyor ?
Merhaba Ahmet,
Fırsat Kart’ın yürürlüğe girmesi için daha aylar var önümüzde o yüzden beklemede kalarak Almanca’ya çalışmanı öneririm. Bilgisayar mühendisliği için mesleki denklik gerekmiyor.
Merhaba, ben okul öncesi öğretmenliği bölümünden mezun oldum bu sene deneyimim yok yani iş tecrübem yok sadece staj yaptım bu denklik almamın önünde engel olur mu ? tesekkürler.
Denklik için Almanya’da bir eyalet seçmek gerekiyor diye anlıyorum. Fakat denklik sonrası bulacağım iş farklı bir eyalet ise tekrar denklik mi almak gerekecek?
Merhaba Leyla,
Yeniden denklik almaya gerek yok ancak yine de ufak bir denklik transferi gerekecek.