Almanya’da mesleki denklik, Türkiye gibi yabancı ülkelerde alınan mesleki eğitim ve derecelerin Alman standartlarına uygunluğunu belirlemek için gereklidir. Bu süreç, meslek sahibi kişilerin Almanya’daki iş piyasasına uyumunu kolaylaştırır, mesleki yeterliliklerinin tanınmasını sağlar ve kariyer fırsatlarını artırır. Denklik sürecinde ayrıca Almanya’da diploma denkliği ve üniversite denkliğinin de olduğunu unutmayın.
Mesleki denklik Almanya’daki işverenlere, yabancı mesleki niteliklerin Alman standartlarına göre değerini anlamalarında da yardımcı olur. Bu süreç, işgücü piyasasındaki arz ve talebi dengeler ve mesleki niteliklerin adil bir şekilde değerlendirilmesini sağlar.
Kasım 2023’te ilk kısmı yürürlüğe giren nitelikli iş gücü yasasının (Fachkräfteeinwanderungsgesetz) Mart 2024’ten itibaren yürürlüğe girecek ikinci paketinde denkliğe tabi meslekler açısından birçok değişikliğe gidildi. Bu değişikliklere bu yazımızda da yer vereceğiz.
Özetle yeni yasayla birlikte Almanya’da mesleki denklik, çoğu meslek için kaldırılmıştır. Ayrıca, birçok meslek için de mesleki denklik başvurusu vize engeline takılmadan Almanya’ya geldikten sonra yapılabilmektedir. Ancak dilerseniz tabii ki Türkiye’deyken de mesleki denklik sürecine başlayarak bu süreci Almanya’ya gelmeden önce tamamlayabilirsiniz.
Almanya’da denklik
Almanya’da denklik süreci için hem mesleki denklik sürecini hem de diploma ve üniversite denkliği sürecini dikkate almanız gerekir. Almanya’da denklik sürecini anlatan genel yazımıza buradan ulaşabilirsiniz. Özetlemek gerekirse, Almanya’da denklik süreci için 2 adımı tamamlamalısınız:
- Almanya’da diploma denkliği ve üniversite denkliği (Diğer yazımız)
- Almanya’da mesleki denklik (Bu yazımız)
Almanya’da çalışmak için yeterli niteliklere sahip olduğunuzu kanıtlayan mesleki denkliği nasıl alabileceğiniz ve bu sürecin nasıl ilerlediği hakkında detaylı bilgiyi bu yazımızda bulacaksınız.
Almanya’da mesleki denklik kimler için zorunlu?
Almanya’da mesleki denklik sürecini 3 farklı grup için inceleyelim.
Sağlık, hukuk ve eğitim alanında çalışanlar
Almanya’da kanunla düzenlenmiş ve kamu düzenini ilgilendiren mesleklerde, özel veya kamu kuruluşu olması fark etmeksizin mesleki denklik yoluna başvurulması şarttır. 2024’te yeni gelen yasayla bu mesleklerle ilgili herhangi bir değişiklik söz konusu olmadı. Mesleki denkliğin zorunlu olduğu bu meslekler, Almanya’da “Reglementierte Beruf” olarak geçmektir ve üç kategoride toplanmıştır:
- Sağlık alanı (Doktorlar, dış hekimleri, fizyoterapistler, hemşireler, hasta bakıcılar vs.)
- Hukuk alanı (Örnek olarak avukatlar)
- Eğitim alanı (Öğretmenler, öğretim üyeleri vs.)
Diplomanızın düzenlemeye tabi mesleklerden biri olup olmadığını kontrol etmek için Arbeits Agentur’un bu web sayfasını kullanabilirsiniz.
Mesleki eğitim sahibi kişiler ve zanaatkarlar
1 Mart 2024’te yürürlüğe girecek olan nitelikli iş gücü yasası ile mesleki eğitim sahipleri ve zanaatkarlar, Aufenthaltgesetz madde 18a kapsamında menşei ülkede (mesela Türkiye’de) tanınan 2 senelik mesleki eğitim almış ve bu mesleki eğitime yönelik son 7 yılda 2 senelik iş deneyimi kanıtlamışsa artık mesleki denklik almak zorunda değil.
2 senelik mesleki eğitim konusunu genişleterek anlatmak gerekirse; bu kimselerin aldığı 2 senelik çıraklık, mesleki diploma ve yüksekokul diploması geçerli olacak. İlgili eğitimlerin özellikle Milli Eğitim Bakanlığı ya da ilgili kurum tarafından onaylanması ve tanınması önemli. Ancak, örnek olarak belediyeler, halk eğitim kurumları ya da özel kurumlar tarafından verilen eğitimler ve sertifikalar geçerli olmayacak.
2 senelik iş deneyimini de kanıtlamak gerekecek. Çalıştığınız şirketten alınan belgeler ve SGK dökümleri, kanıt için yeterli olacak.
Peki 2 senelik eğitiminiz varsa ancak 2 senelik iş deneyiminiz yoksa ne olur? Bu durumda iş sözleşmeniz ve A2 Almanca sertifikanız ile denklik almadan Almanya’ya göç edebilirsiniz.
Ancak mesleki denklik, vize onay için Almanya Konsolosluğu tarafından gerekmese de işvereniniz tarafından talep edilebilir. Kısaca mesleki denklik gereksinimini işvereniniz ile de netleştirmeniz gerekir.
Lisans eğitimi alan kişiler
Sağlık, hukuk ve eğitim alanı dışında bir mesleğe ve lisans eğitimine sahip kişiler, yeni yasadan önce de çoğu durumda mesleki denklik almaya ihtiyaç duymuyordu. Artık özellikle çalıştıkları şirket tarafından sorulmadıkça mesleki denkliğe kesinlikle ihtiyaçları olmayacak.
Almanya’da denklik ortaklığı
Mesleki eğitim ve lisans eğitimi sahibi nitelikli kişilerin, “Denklik Ortaklığı” olarak adlandırılan yeni uygulama kapsamında Almanya’da kalması ve çalışması yeni yasayla birlikte mümkün. Devlet tarafından yasalarla düzenlenmiş bir meslek için en az 2 yıllık tanınan bir mesleki eğitime veya bir üniversite diplomasına sahip olan herkes, bir Alman işverenle “Denklik Ortaklığı” yapabilir ve mesleki yeterlilik Almanya’da tanınmadan önce ülkeye girebilir.
Bir şirketle bu şekilde denklik ortaklığı kurmak için şartlar:
- İş sözleşmesi
- Mesleki yeterlilik belgesi
- Almanca bilgisi (A2).
Bu şartları yerine getiren kişilere oturma izni 1 yıl süreyle verilir, 3 yıla kadar uzatılabilir.
Mesleki denklik için Anerkennung in Deutschland sitesi
Anerkennung in Deutschland, federal hükümetin yabancı mesleki ve profesyonel yeterliliklerin Almanya’da tanınmasına ilişkin merkezi bilgi portalıdır. Bu internet sitesi iki konuda size yardım eder:
- Türkiye’deki mesleğinizin denkliği ile ilgili size ön bilgiler verir.
- Almanya’da mesleki denklik almak için sizin mesleğinizden sorumlu meslek odasının iletişim bilgilerini sizinle paylaşır.
Almanya’da mesleki denklik nasıl alınır?
Türkiye’deki mesleğinizin Almanya’daki geçerliliğini kontrol etmek için yukarıda bahsettiğimiz Almanya Federal Cumhuriyeti’nin yabancı mesleğe ait denklik sitesi olan Anerkennung in Deutschland girip mesleğinizi kontrol etmeniz gerekiyor.
Web sitesinin bir kısmı Türkçe olmasına rağmen en önemli kısım olan “denklik bulucu” maalesef ki sadece Almanca ve İngilizce olarak hizmet veriyor. Bu yüzden, takip etmeniz gereken adımları size resimleriyle Türkçe olarak hazırladık.
Adım 1: Denklik bulucuyu ziyaret edin
Görselde yer alan kutucuğa mesleğinizi İngilizce ya da Almanca olarak yazmanız gerekir. Örnek olarak Türkiye’de fizyoterapist iseniz, denklik bulucuya Physiotherapist yazmalısınız.
Mesleğinizin Almanya’daki tam karşılığını bulmak için Almanya’da Diploma denkliği yazımıza bakabilirsiniz.
Adım 2: Mesleğinizi seçin
Eğer kutucuğa yazmak istemezseniz, alfabetik olarak listelenmiş meslek grupları arasından da mesleğinizi bulabilirsiniz.
Örnek olarak P harfine gelerek, Physiotherapist mesleğini bulabilirsiniz.
Adım 3: Mesleğinizi onaylamak
Mesleğinizi doğru olarak bulduktan sonra onaylamanız gerekir. Örnek olarak ekranda Physiotherapist mesleğini bulduk ve onaylıyoruz.
Adım 4: Mesleğinizin Almanya’daki görev ve sorumluluklarına göz atin
Mesleğinizi onayladıktan sonra mesleğinize ait sorumluluk ve görevler sonraki ekranda gözükecektir.
Tabii ki bu ekranda Almanya’daki meslek sorumluluk ve görevleri belirtilmektedir. Bu yüzden listelenen sorumluluk ve görevler çerçevesinde bu mesleği Almanya’da yapabileceğinize emin olmanız gerekir.
Adım 5: Mesleğinizle ilgili soruları cevaplayın
Sonraki adımda, seçtiğiniz yaşadığınız yer ve meslekle bağlantılı bazı sorular karşınıza çıkacak. Bu soruları cevaplamanız gerekmektedir.
Bu soruların sonunda, seçtiğiniz mesleğe ait denklik gereksinimi ve hangi kurumun size denklik verebileceği belirtilmektedir.
Adım 6: Yaşamak istediğiniz yeri seçin.
Bir sonraki adımda, Almanya’da yaşamak istediğiniz yeri seçeceksiniz. Sonrasında bu yerde size denklik konusunda danışmanlık vererek sorularınızı cevaplayacak kurumların listesini görebilirsiniz. Bu kurumlarla iletişime geçerek denklik sürecinizi resmi olarak başlatabilirsiniz.
Adım 7: Almanya’daki meslek odası ile iletişime geçin
En son adımda, sorulara verdiğiniz cevaplara göre sizin mesleğinizden sorumlu meslek odasının iletişim bilgileri sizinle paylaşılacaktır. Örnek olarak Düsseldorf bölgesini seçtiğimizde bizim karşımıza çıkan sonuç:
IQ Anerkennungs- und Qualifizierungsberatung – WHKT Düsseldorf
Dolayısıyla bu adımda bu kurum ile iletişime geçerek Almanya’da mesleki denklik için gereken tam şartları öğrenmeniz gerekir.
Adım 8: Mesleki denklik başvurusunda bulunun
Mesleki unvanınızın Almanya’da tanınması ve denklik işlemlerinin başlaması için öncelikle Türkiye’de gerekli belgeleri alacağınız kurum ve kuruluşları belirlemeniz gerekiyor.
Ardından faaliyet alanınızın denklik ve tanınma süreçleri için tespit ettiğiniz mesleki birlik ve meslek odalarına başvuruda bulunmak, izlemeniz gereken bir sonraki adım. Ancak bunun öncesinde de tamamlamanız gereken önemli noktalar:
- Tecrübenizi kanıtlayan tüm belge ve sertifika gibi dokümanları toplamanız gerekir. Derlediğiniz evrakların hem orijinallerine hem de birer kopyalarına sahip olduğunuzdan da emin olmalısınız
- Tüm belgelerin yeminli tercümanlar tarafından çevrilerek noter onayından geçmesi ya da apostil onayının alınması gerekir
Süreçteki son aşamada, teslim ettiğiniz belgelerin yetkili yerler tarafından kontrol edildikten sonra onaylanması var. Başvurunuz onaylandığı taktirde denklik sertifikası olarak isimlendirilen belge artık elinizde!
Almanya’da mesleki denklik için sık sorulan sorular
Bu bölümde, Almanya’da mesleki denklik için sık sorulan soruları cevaplayacağız.
Almanya’da mesleki denklik için gerekli evraklar nelerdir?
Almanya’da mesleki denklik çoğu meslek için kaldırıldı. Ancak yine de mesleki örnek olarak sağlık, hukuk ve eğitim alanında çalışıyorsanız ve mesleki denkliğe tabiyseniz, sizden istenilen evraklar genel olarak aşağıdaki gibi olacaktır.
- Eğitim dalları hakkında detaylı özgeçmiş
- Mesleki denklik tespiti için başvuru formu
- Eğitim görülen alanla ilgili diploma, sertifika
- Mesleğe uygunluğun tespiti için sağlık raporu
- Almanya’da çalışmak istenildiğine dair kanıtlar (mesela niyet mektubu)
- Eğitimin süresi ve içeriği hakkındaki dökümanlar
- Meslekle alakalı çalışma sürelerine ilişkin belgeler
- Kimlik doğrulaması için pasaport
Mesleğinize ait detaylı ve eksiksiz başvuru belgesi listesini Almanya’daki meslek odasından öğrenmeniz gerekir. Bu yüzden yukarıdaki adımları eksiksiz olarak tanımlayarak meslek odasıyla iletişime geçmeniz önemlidir.
Ayrıca, evraklarınızın Almanya tarafından tanınması için apostil sürecine de hakim olmanız gerekmektedir.
Yukarıda yazdıklarımıza ek olarak Youtube’da da konuyla ilgili birçok video bulacaksınız. Bu videoların arasından hem anlatımıyla hem de konuya hakimiyetiyle değerli Melih’in hazırladığı videoyu kesinlikle izlemenizi tavsiye ederiz. Merve ile Melih Youtube kanalını da takip etmeyi unutmayın.
Merhaba bir sorun olacak Ben Tam denklik aldim suan Almanyadayim ve calisiyorum 6 aylik Vize verildi,dolmadan yabancilar Polisonden uzarma ve oturum icin basvuruda bulunucagim.Sonra IS veya isveren degistirme hakkarimiz varmi bilmiyorsaniz ne haklara sahibiz ogrenmek isterim yardim ederseniz minnettar kalirim saygilarla
Merhaba Mehmet,
Senin tam vize durumu bilmeden hüküm belirtmem doğru olmaz, seni yanlış yönlendirmek istemem. Öncelikle aramızda hoşgeldin 🙂
Almanya’da çalışma vizesiyle geldiğinde tabii ki de bir süre sonra işveren değişikliği yapabilirsin. Ancak bu gerçekten vize tipine göre değişiyor. Bence yabancılar şubesine bir email at, pasaport/vize kopyasını da yolla ve direkt olarak onlara sor.
Bu arada Vasistdas instagram hesabından bizi takip etmeyi unutma lütfen 🙂
MÜKEMMEL YAZI İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM. Allah razı olsun.
Merhaba, öncelikle verdiğiniz bilgiler için teşekkürler.
Ben yeni mezun gıda mühendisiyim. İş deneyimim sadece yaptığım çeşitli stajlardan oluşuyor. Tam denklik vermezler diye endişe ediyorum, bu yüzden de iş arama sürecine girdim. Benimle aynı durumda olup süreci başlatanlar var mıdır, varsa nasıl sonuçlandı? Başvuru sürecini başlatıp başlatmamakta kararsızım, en azından 3 aylık iş deneyimim olsun da öyle mi başvursam diyorum. Sizlere bu konuda danışmak istedim. Herhangi bir tavsiyenin bile yardımı dokunur.
İyi günler
Merhaba Esra,
Tam denklik için iş deneyimi gerektiği ile ilgili bilgiye nereden ulaştın? Ben böyle birşey göremedim de.
Merhabalar, şöyle ifade edeyim kendimi; bunun bir zorunluluk olup olmadığını ben de bilmiyorum. Denklik bulucuda ‘documents for my application’ kısmında mesleki deneyim kanıtından tutunda iş başvuruları, iş mülakatlarına kadar belgeler listelenmiş. Benim için gerekli eyaletle iletişime geçtim ve onların gönderdiği formda istenen belgeler kısmında bu kadar ayrıntılı belge talebi yok. Yani aslında bu mesleki deneyim şart gibi bir bilgi hiçbir zaman görmedim sadece böyle bir deneyimimim olmaması yarı denklik almama neden olur mu diye endişendim. Yarı denkliği hangi durumlarda verdiklerine dair bir bilgiye de ulaşamadım. Umarım daha açıklayıcı bir yazı olmuştur. Teşekkür ederim ilginize.
Merhaba Esra,
Size şöyle anlatabilirim. Örnek olarak bir hemşire denklik için başvurduğunda hemşirenin Türkiye’deki aldığı dersler ve stajlarıyla, Almanya’daki bir hemşirenin alması gerektiği dersler ve stajlar karşılaştırılıyor. Dolayısıyla, bazı durumlarda eksikler çıktığı için Almanya’da yarı denklik veriliyor ve Almanya’da bazı dersleri ya da pratikleri yapması isteniyor.
Ben mühendislik için böyle birşey olacağını düşünmüyorum ancak gıda mühendisliği olduğu için halk sağlığı adına böyle bir yarı denklik de olabilir. Size tavsiyem şu olur, Almanya’da denkliğinizden sorumlu olan 2-3 farklı kuruma (yani farklı eyaletlerdeki) email adın Almanca olarak ve onlara sorun. Ben tam denklik alabileceğinizi düşünüyorum, bu arada şunu da söylemekte fayda var. Mühendislik olarak geldiğinizde imza yetkisine gerek yoksa denklik almak zorunda da değilsiniz. Örnek veriyorum Bayer gibi bir şirkete gıda mühendisi olarak direkt girebilirsiniz.
Bilgilendirmeniz için teşekkür ederim, Bavyera bölgesine mail atmıştım, onların istediği belgelerde iş deneyimi ile ilgili belgeler yoktu ama başka eyaletlere de soracağım tavsiyeniz üzerine.
İmza yetkisi ile ilgili durumu biliyorum. Almamın faydalı olacağını düşünmüştüm.
Yardımlarınız için teşekkürler.
merhaba eşim şu anda almanyada çalışıyor elektrik teknisyeni olarak denklik alarak sürekli orada çalışmak istiyor ama denklik için yaş sınırı var diye duyduk eşim 1970 doğumlu nasıl bir yol izleywbiliriz şimdiden teşekkür ederim
Merhaba Bengü,
Bu konuyla ilgili sizin için kendim araştırma yaptım, böyle bir yaş sınırı bulunmadığını düşünüyorum.
Merhaba denkliği hangi eyaletten alırsak başka eyalette çalışamaz mıyız çünkü önce denklik alıp sonra iş bakmam gerek
Merhaba Emre,
Bu soruyu senin için Instagram’da takipçilerimize sorduk 🙂 Gelen cevaplara göre bir çok meslekte evet istediğin eyalette çalışabilirsin ancak bazı mesleklerde sadece o eyalet için sana denklik veriliyor.
Merhabalar hemşire olarak köln’e gideceğim fakat henüz denkliğim yok B1 seviye almanca eğitimi alıyorum. size sorum şu, almanyadaki işverenler iş sözleşmesi yaparken direkt denklik belgesini hazırda almış olmamı istiyor mu, yoksa sözleşme yapıp denklik prosedürleri tamamlanmasıya kadar bekleyebiliyorlar mı? Cevabınız için teşekkür ederim
Merhaba Ceren,
Bu belgelerin hazır olmasından sonra başvurman çok daha iyi, malum belki denkliğinde bir sorun olacak belki Almanca sınavını geçemeyeceksin vs…
Merhaba lise metal mezunuyum iş yeri açma diplomam var Almanya kaynakçı olarak gidebilir miyim ?
Lisede metal okudum hala kaynakçılık yapıyorum iş yeri açma diplomam var başvuru yapmama engel mi ?
Merhaba.
Ben Anadolu Üniversitesi, Açık Öğretim Fakültesi, Elektrik Enerjisi Üretimi, İletimi ve Dağıtımı iki yıllık Ön lisans mezunuyum ve daha öncesinden Meslek Lisesi, Makine Ressamlığı Bölümü mezun oldum. Liseden sonra da CNC operatörü olarak çalıştım yani; lise, lise sonrası iş hayatı ve üniversite bölümleri aynı alan değil. Sizce bu durumda denklik sürecim nasıl olur.
şimdiden teşekkür ederim.
Merhaba Metin,
Denkliği bildiğim kadarıyla ilgili üniversite bölümünden alman daha doğru olacaktır.
hocam denkligi Almanya’dan almıyor muyduk?
Merhaba Metin,
Kendimi yanlış ifade ettim, afedersin. En son okuduğun ve en yüksek eğitimle ilgili (yani senin durumunda üniversite eğitiminle) denklik alman daha doğru olacaktır bence. Denkliği Almanya’da aliyorsun tabii ki.
Merhaba meslek lisesi metal bolumu mezunuyum 9 yildir argon kaynagi yapiyorum almanyada calisma imkani varmi acaba birde bir sorum daha olucak yaptigim isle alakali bir belge almam gerekiyor mu
Merhaba Mehmet,
Denklik ile ilgili yazımıza göz atmanı öneririm.