Almanya’da mesleki denklik, Türkiye gibi yabancı ülkelerde alınan mesleki eğitim ve derecelerin Alman standartlarına uygunluğunu belirlemek için gereklidir. Bu süreç, meslek sahibi kişilerin Almanya’daki iş piyasasına uyumunu kolaylaştırır, mesleki yeterliliklerinin tanınmasını sağlar ve kariyer fırsatlarını artırır. Denklik sürecinde ayrıca Almanya’da diploma denkliği ve üniversite denkliğinin de olduğunu unutmayın.
Mesleki denklik Almanya’daki işverenlere, yabancı mesleki niteliklerin Alman standartlarına göre değerini anlamalarında da yardımcı olur. Bu süreç, işgücü piyasasındaki arz ve talebi dengeler ve mesleki niteliklerin adil bir şekilde değerlendirilmesini sağlar.
Kasım 2023’te ilk kısmı yürürlüğe giren nitelikli iş gücü yasasının (Fachkräfteeinwanderungsgesetz) Mart 2024’ten itibaren yürürlüğe girecek ikinci paketinde denkliğe tabi meslekler açısından birçok değişikliğe gidildi. Bu değişikliklere bu yazımızda da yer vereceğiz.
Özetle yeni yasayla birlikte Almanya’da mesleki denklik, çoğu meslek için kaldırılmıştır. Ayrıca, birçok meslek için de mesleki denklik başvurusu vize engeline takılmadan Almanya’ya geldikten sonra yapılabilmektedir. Ancak dilerseniz tabii ki Türkiye’deyken de mesleki denklik sürecine başlayarak bu süreci Almanya’ya gelmeden önce tamamlayabilirsiniz.
Almanya’da denklik
Almanya’da denklik süreci için hem mesleki denklik sürecini hem de diploma ve üniversite denkliği sürecini dikkate almanız gerekir. Almanya’da denklik sürecini anlatan genel yazımıza buradan ulaşabilirsiniz. Özetlemek gerekirse, Almanya’da denklik süreci için 2 adımı tamamlamalısınız:
- Almanya’da diploma denkliği ve üniversite denkliği (Diğer yazımız)
- Almanya’da mesleki denklik (Bu yazımız)
Almanya’da çalışmak için yeterli niteliklere sahip olduğunuzu kanıtlayan mesleki denkliği nasıl alabileceğiniz ve bu sürecin nasıl ilerlediği hakkında detaylı bilgiyi bu yazımızda bulacaksınız.
Almanya’da mesleki denklik kimler için zorunlu?
Almanya’da mesleki denklik sürecini 3 farklı grup için inceleyelim.
Sağlık, hukuk ve eğitim alanında çalışanlar
Almanya’da kanunla düzenlenmiş ve kamu düzenini ilgilendiren mesleklerde, özel veya kamu kuruluşu olması fark etmeksizin mesleki denklik yoluna başvurulması şarttır. 2024’te yeni gelen yasayla bu mesleklerle ilgili herhangi bir değişiklik söz konusu olmadı. Mesleki denkliğin zorunlu olduğu bu meslekler, Almanya’da “Reglementierte Beruf” olarak geçmektir ve üç kategoride toplanmıştır:
- Sağlık alanı (Doktorlar, dış hekimleri, fizyoterapistler, hemşireler, hasta bakıcılar vs.)
- Hukuk alanı (Örnek olarak avukatlar)
- Eğitim alanı (Öğretmenler, öğretim üyeleri vs.)
Diplomanızın düzenlemeye tabi mesleklerden biri olup olmadığını kontrol etmek için Arbeits Agentur’un bu web sayfasını kullanabilirsiniz.
Mesleki eğitim sahibi kişiler ve zanaatkarlar
1 Mart 2024’te yürürlüğe girecek olan nitelikli iş gücü yasası ile mesleki eğitim sahipleri ve zanaatkarlar, Aufenthaltgesetz madde 18a kapsamında menşei ülkede (mesela Türkiye’de) tanınan 2 senelik mesleki eğitim almış ve bu mesleki eğitime yönelik son 7 yılda 2 senelik iş deneyimi kanıtlamışsa artık mesleki denklik almak zorunda değil.
2 senelik mesleki eğitim konusunu genişleterek anlatmak gerekirse; bu kimselerin aldığı 2 senelik çıraklık, mesleki diploma ve yüksekokul diploması geçerli olacak. İlgili eğitimlerin özellikle Milli Eğitim Bakanlığı ya da ilgili kurum tarafından onaylanması ve tanınması önemli. Ancak, örnek olarak belediyeler, halk eğitim kurumları ya da özel kurumlar tarafından verilen eğitimler ve sertifikalar geçerli olmayacak.
2 senelik iş deneyimini de kanıtlamak gerekecek. Çalıştığınız şirketten alınan belgeler ve SGK dökümleri, kanıt için yeterli olacak.
Peki 2 senelik eğitiminiz varsa ancak 2 senelik iş deneyiminiz yoksa ne olur? Bu durumda iş sözleşmeniz ve A2 Almanca sertifikanız ile denklik almadan Almanya’ya göç edebilirsiniz.
Ancak mesleki denklik, vize onay için Almanya Konsolosluğu tarafından gerekmese de işvereniniz tarafından talep edilebilir. Kısaca mesleki denklik gereksinimini işvereniniz ile de netleştirmeniz gerekir.
Lisans eğitimi alan kişiler
Sağlık, hukuk ve eğitim alanı dışında bir mesleğe ve lisans eğitimine sahip kişiler, yeni yasadan önce de çoğu durumda mesleki denklik almaya ihtiyaç duymuyordu. Artık özellikle çalıştıkları şirket tarafından sorulmadıkça mesleki denkliğe kesinlikle ihtiyaçları olmayacak.
Almanya’da denklik ortaklığı
Mesleki eğitim ve lisans eğitimi sahibi nitelikli kişilerin, “Denklik Ortaklığı” olarak adlandırılan yeni uygulama kapsamında Almanya’da kalması ve çalışması yeni yasayla birlikte mümkün. Devlet tarafından yasalarla düzenlenmiş bir meslek için en az 2 yıllık tanınan bir mesleki eğitime veya bir üniversite diplomasına sahip olan herkes, bir Alman işverenle “Denklik Ortaklığı” yapabilir ve mesleki yeterlilik Almanya’da tanınmadan önce ülkeye girebilir.
Bir şirketle bu şekilde denklik ortaklığı kurmak için şartlar:
- İş sözleşmesi
- Mesleki yeterlilik belgesi
- Almanca bilgisi (A2).
Bu şartları yerine getiren kişilere oturma izni 1 yıl süreyle verilir, 3 yıla kadar uzatılabilir.
Mesleki denklik için Anerkennung in Deutschland sitesi
Anerkennung in Deutschland, federal hükümetin yabancı mesleki ve profesyonel yeterliliklerin Almanya’da tanınmasına ilişkin merkezi bilgi portalıdır. Bu internet sitesi iki konuda size yardım eder:
- Türkiye’deki mesleğinizin denkliği ile ilgili size ön bilgiler verir.
- Almanya’da mesleki denklik almak için sizin mesleğinizden sorumlu meslek odasının iletişim bilgilerini sizinle paylaşır.
Almanya’da mesleki denklik nasıl alınır?
Türkiye’deki mesleğinizin Almanya’daki geçerliliğini kontrol etmek için yukarıda bahsettiğimiz Almanya Federal Cumhuriyeti’nin yabancı mesleğe ait denklik sitesi olan Anerkennung in Deutschland girip mesleğinizi kontrol etmeniz gerekiyor.
Web sitesinin bir kısmı Türkçe olmasına rağmen en önemli kısım olan “denklik bulucu” maalesef ki sadece Almanca ve İngilizce olarak hizmet veriyor. Bu yüzden, takip etmeniz gereken adımları size resimleriyle Türkçe olarak hazırladık.
Adım 1: Denklik bulucuyu ziyaret edin
Görselde yer alan kutucuğa mesleğinizi İngilizce ya da Almanca olarak yazmanız gerekir. Örnek olarak Türkiye’de fizyoterapist iseniz, denklik bulucuya Physiotherapist yazmalısınız.
Mesleğinizin Almanya’daki tam karşılığını bulmak için Almanya’da Diploma denkliği yazımıza bakabilirsiniz.
Adım 2: Mesleğinizi seçin
Eğer kutucuğa yazmak istemezseniz, alfabetik olarak listelenmiş meslek grupları arasından da mesleğinizi bulabilirsiniz.
Örnek olarak P harfine gelerek, Physiotherapist mesleğini bulabilirsiniz.
Adım 3: Mesleğinizi onaylamak
Mesleğinizi doğru olarak bulduktan sonra onaylamanız gerekir. Örnek olarak ekranda Physiotherapist mesleğini bulduk ve onaylıyoruz.
Adım 4: Mesleğinizin Almanya’daki görev ve sorumluluklarına göz atin
Mesleğinizi onayladıktan sonra mesleğinize ait sorumluluk ve görevler sonraki ekranda gözükecektir.
Tabii ki bu ekranda Almanya’daki meslek sorumluluk ve görevleri belirtilmektedir. Bu yüzden listelenen sorumluluk ve görevler çerçevesinde bu mesleği Almanya’da yapabileceğinize emin olmanız gerekir.
Adım 5: Mesleğinizle ilgili soruları cevaplayın
Sonraki adımda, seçtiğiniz yaşadığınız yer ve meslekle bağlantılı bazı sorular karşınıza çıkacak. Bu soruları cevaplamanız gerekmektedir.
Bu soruların sonunda, seçtiğiniz mesleğe ait denklik gereksinimi ve hangi kurumun size denklik verebileceği belirtilmektedir.
Adım 6: Yaşamak istediğiniz yeri seçin.
Bir sonraki adımda, Almanya’da yaşamak istediğiniz yeri seçeceksiniz. Sonrasında bu yerde size denklik konusunda danışmanlık vererek sorularınızı cevaplayacak kurumların listesini görebilirsiniz. Bu kurumlarla iletişime geçerek denklik sürecinizi resmi olarak başlatabilirsiniz.
Adım 7: Almanya’daki meslek odası ile iletişime geçin
En son adımda, sorulara verdiğiniz cevaplara göre sizin mesleğinizden sorumlu meslek odasının iletişim bilgileri sizinle paylaşılacaktır. Örnek olarak Düsseldorf bölgesini seçtiğimizde bizim karşımıza çıkan sonuç:
IQ Anerkennungs- und Qualifizierungsberatung – WHKT Düsseldorf
Dolayısıyla bu adımda bu kurum ile iletişime geçerek Almanya’da mesleki denklik için gereken tam şartları öğrenmeniz gerekir.
Adım 8: Mesleki denklik başvurusunda bulunun
Mesleki unvanınızın Almanya’da tanınması ve denklik işlemlerinin başlaması için öncelikle Türkiye’de gerekli belgeleri alacağınız kurum ve kuruluşları belirlemeniz gerekiyor.
Ardından faaliyet alanınızın denklik ve tanınma süreçleri için tespit ettiğiniz mesleki birlik ve meslek odalarına başvuruda bulunmak, izlemeniz gereken bir sonraki adım. Ancak bunun öncesinde de tamamlamanız gereken önemli noktalar:
- Tecrübenizi kanıtlayan tüm belge ve sertifika gibi dokümanları toplamanız gerekir. Derlediğiniz evrakların hem orijinallerine hem de birer kopyalarına sahip olduğunuzdan da emin olmalısınız
- Tüm belgelerin yeminli tercümanlar tarafından çevrilerek noter onayından geçmesi ya da apostil onayının alınması gerekir
Süreçteki son aşamada, teslim ettiğiniz belgelerin yetkili yerler tarafından kontrol edildikten sonra onaylanması var. Başvurunuz onaylandığı taktirde denklik sertifikası olarak isimlendirilen belge artık elinizde!
Almanya’da mesleki denklik için sık sorulan sorular
Bu bölümde, Almanya’da mesleki denklik için sık sorulan soruları cevaplayacağız.
Almanya’da mesleki denklik için gerekli evraklar nelerdir?
Almanya’da mesleki denklik çoğu meslek için kaldırıldı. Ancak yine de mesleki örnek olarak sağlık, hukuk ve eğitim alanında çalışıyorsanız ve mesleki denkliğe tabiyseniz, sizden istenilen evraklar genel olarak aşağıdaki gibi olacaktır.
- Eğitim dalları hakkında detaylı özgeçmiş
- Mesleki denklik tespiti için başvuru formu
- Eğitim görülen alanla ilgili diploma, sertifika
- Mesleğe uygunluğun tespiti için sağlık raporu
- Almanya’da çalışmak istenildiğine dair kanıtlar (mesela niyet mektubu)
- Eğitimin süresi ve içeriği hakkındaki dökümanlar
- Meslekle alakalı çalışma sürelerine ilişkin belgeler
- Kimlik doğrulaması için pasaport
Mesleğinize ait detaylı ve eksiksiz başvuru belgesi listesini Almanya’daki meslek odasından öğrenmeniz gerekir. Bu yüzden yukarıdaki adımları eksiksiz olarak tanımlayarak meslek odasıyla iletişime geçmeniz önemlidir.
Ayrıca, evraklarınızın Almanya tarafından tanınması için apostil sürecine de hakim olmanız gerekmektedir.
Yukarıda yazdıklarımıza ek olarak Youtube’da da konuyla ilgili birçok video bulacaksınız. Bu videoların arasından hem anlatımıyla hem de konuya hakimiyetiyle değerli Melih’in hazırladığı videoyu kesinlikle izlemenizi tavsiye ederiz. Merve ile Melih Youtube kanalını da takip etmeyi unutmayın.
mesleki denklik için çıkan sorularda (örneğin resmini koyduğunuz ülke seçimi) hiçbirini desteklemiyorum. Avrupadan gelmiyorumu işaretledikten sonra diğer çıkan sorularda da ülke soruyor. Hiçbirinde Türkiye yok. nasıl yapıyoruz?
Türkçe’ye çevirerek yeniden dener misiniz? Belki başka bir tarayıcı kullanırsanız daha iyi olabilir.
Denklik aldık diyelim işi nasıl nerden bulabiliyoruz, yani tamam dediğiniz gibi iş bulma vizesi talep ediliyor. Bunun içinde B1 düzeyi Almanca isteniyor. Ama denklikte Almanca bilmenize gerek yok diyor ben isim içinden çıkamadım 🙃🙃
Merhaba Selçuk,
Almanya’da iş bulma siteleri yazımızdan bakabilirsin. Denklik süreci için Almanca gerekmiyor ancak vize ve tabii ki de iş bulmak için Almanca gerekebilir.
Merhaba, iktisat mezunuyum, bölüm aramadan ulaştım, okul bölümünden de okuuma ulaştım. Videodan anladığım okulun altında bölümün listelenmemesi veya bölümün altında okulun listelenmemesi sorun değil. Denklik alırız demek oluyor galiba, şimdi ikinci adım bu denkliği nereden ve nasıl alabiliriz? Adım adım anlatma şansınız var mı?
Merhaba seçkin,
Adım adım anlattık iki yazımızda da, dikkatlice okursan cevabını bulacaksın.
Merhaba,
Mesleki Açık Öğretim “Elektrik” bölüm mezunuyum. Diplomamda bölüm adı ve mezuniyet puanı açıkça görülüyor ama Anabinde okulumu ve bölümümü göremiyorum, bu sorunu nasıl düzeltebilirim?
Kolay gelsin
Bülent
Merhaba ,
Mavi kart (MINT) başvurusu yapacağım fakat başvuru evrak listesinde olan ”Meslek unvanını kullanma izni ” belgesi hakkında sağlıklı bir bilgi bulamadım. İlgili evrakın içeriği nasıldır ve nasıl temin edilmektedir ? Konu hakkında bilgi paylaşırsanız çok sevinirim.
Kolaylıklar dilerim.
Not : Mühendisim , Anabin sitesinde hem üniversitem hemde bölümüm denk gözükmektedir.
Merhaba Onur,
Metinde tam olarak şöyle diyor:
Mesleğiniz için geçerliyse: Meslek unvanını kullanma izni. Mesleki unvanı taşıma izni için ön onay yeterli olabilir.
Bu çerçevede iş sözleşmesinde belirtilmiş somut iş unvanı önemlidir. Örneğin, iş sözleşmesinde açıkça “mühendis” veya “mimar” olarak ise alınacağınız belirtilmiş ise, genellikle “mesleki unvanı kullanma izni” ibraz etmeniz gerekecektir.
Türkiye’de kendine mimar diyebilmek için büyük olasılıkla mimarlar odasından izin alınması gerekiyor, aynı avukatlardaki gibi. Senin mesleğinde de böyle bir şey varsa sunmalısın, yoksa sorun değil.
Merhaba 16. Maddeden bayan kuaförlüğü belgem mevcut yinele denklik yaptırmak zorundamıyım?
Merhaba, eşim sağlıkçı protez ortez bölümü mezunu (15 yıllık iş tecrübesi var) denklik için baş vuru yaptık 3 ay oldu sonuç bekliyoruz, Almanca dil bilgisi A1 seviyesinde, İş bulup iş davetiyesi üzere denkliğe baş vurduk, İnşAllah denklik onaylanırsa ailecek vizeye baş vura bilir miyiz ? Çocuklarımızın okulu olduğu için yaz tatilinde taşınıp okul kayıt işlerini hal etmek istiyoruz.
Merhaba, tabii ki başvurabilirsiniz.
Ayten hanım bir sonuç alabildiniz mi ben de ortez protez mezunuyum çalışıyorum
Hasan lisans mezunumusun
Ayten Hanım bende ortez protez lisans mezunuyum ancak tekniker olarak çıkıyor her yerde başvurduğunuz site ne ve bilginiz var mı ünvanımız nedir?
Merhaba ben psikoloji mezunuyum. Üniversitemde h+ çıkıyor ancak psikoloji bölümü altında üniversitem çıkmıyor. Bunun bana ne gibi bir dezavantajı olabilir merak ediyorum. Teşekkürler
Merhaba Dilşü,
Sık sorulan soruları lütfen dikkatlice okur musunuz iki yazımızda da?
Öncelikle kapsamlı bilgilendirme çalışmanız için çok teşekkür ederim. Ben İnşaat mühendisliği mezunuyum. Halihazırda Almanya’da iş anlaştığım bir iş var. Sözleşme hazırlanacak. Yakında vizeye başvuru yapacağım. TELC B1 belgem ve üniversitemin(İTÜ) ABET denkliği de var. Anabin üzerinden (Adım 1) gösterdiğiniz belgeleri almam “Denklik işlemleri” için yeterli midir? Yoksa adım 2’de anlattığınız ilgili meslek odası iletişime geçmem benim için de gerekli midir? Mezun olalı 2 yıl oldu ve diplomam ile alakalı hiç bir iş (Staj dışında) yapmadım. Nitelikli işçi olarak gitmeye çalışacağım. Vereceğiniz cevap için şimdiden teşşekkür ederim, iyi çalışmalar dilerim
Merhaba Kadir,
Bir inşaat mühendisi olarak imza yetkin olacaksa tam denklik alman yani meslek odasından onay alman gerekir, aksi halde gerek yok.
Kadir Hocam merhaba, ben de İnşaat Mühendisiyim. Denklik ve vize ile ilgili olarak nasıl sonuçlar aldınız. Ben bu süreçler için uğraşıyorum da. İyi günler dilerim.
Merhaba, Avukatım. Denklik işlemlerini kendim yapabilir miyim? Nereden yapacağımı tam olarak bulamadım. Denklik alındıktan sonra iş bulma sürecinde ve vize sürecinde dil şartı gerekir mi
Merhaba Eda,
Kendin yapabilirsin tabii ki ancak avukatlık konusunda denklik almak hayli zorlu bir süreç, özellikle de Almanca’nın çok iyi olması gerekiyor. Denklik ile ilgili yazılarımızı dikkatlice okumanı rica ederim.