Almanya’da yüzlerce akaryakıt istasyonu, hükümetin getirdiği akaryakıt düzenlemesini ihlal etti. Nisan ayının başından itibaren akaryakıt sektöründe iki önemli düzenleme yürürlüğe girdi. Buna göre akaryakıt istasyonları fiyatlarını artık yalnızca günde bir kez, saat 12.00’de artırabiliyor. Ayrıca 1 Mayıs itibarıyla litre başına yaklaşık 17 sentlik devlet destekli indirim uygulanmaya başlandı. Federal hükümet, İran savaşı sonrası yükselen yakıt fiyatlarını bu adımlarla kontrol altına almayı amaçladı. Ancak ilk değerlendirmeler, sonuçların beklendiği kadar olumlu olmadığını gösteriyor.
Akaryakıt istasyonları saat 12 kuralına dikkat etti mi?
Uzmanlar ve ADAC’ın değerlendirmelerine göre, fiyat artışlarını sınırlamayı amaçlayan “saat 12 kuralı” akaryakıt fiyatlarında düşüş sağlamadı. Hatta bazı araştırmalar bunun tam tersine yol açtığını ortaya koydu.
Mannheim merkezli ZEW ile Düsseldorf Rekabet Ekonomisi Enstitüsü’nün (DICE) yayımladığı araştırmaya göre, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonraki ilk iki haftada süper benzindeki litre başına kâr marjı ortalama 6 cent arttı. Araştırmacılar dizelde ise dalgalı veriler nedeniyle net sonuca ulaşılamadığını, ancak benzer bir etkinin burada da görülebileceğini belirtti.
Araştırma, marj artışlarının özellikle küçük zincirler ve bağımsız istasyonlarda daha belirgin olduğunu, büyük zincirlerde ise daha sınırlı kaldığını ortaya koydu.
ADAC da uygulamaya eleştirel yaklaşıyor. Kurumun sözcüsü ZEIT gazetesine yaptığı açıklamada, “Petrol şirketleri, artık fiyatları istedikleri gibi sık sık değiştiremedikleri için bunu yüksek zamlarla telafi ediyor” dedi. Açıklamada şirketlerin saat 12’de fiyatları ortalama 15 sent artırdığı ve bunun eski sistemdeki fiyat zirvelerini aştığı ifade edildi.
Federal Kartel Dairesi ise düzenlemenin en azından tüketiciler açısından daha fazla şeffaflık sağladığını savunuyor. Kurum Başkanı Andreas Mundt, düzenleme öncesinde bazı istasyonlarda günde 50’ye kadar fiyat değişikliği görüldüğünü söyledi.
Yüzlerce akaryakıt istasyonunda ihlal tespit edildi
Öte yandan medya kuruluşlarının analizleri, çok sayıda istasyonun “saat 12 kuralını” ihlal ettiğini ortaya koydu. Südwestrundfunk’un analizine göre nisanın ilk üç haftasında yaklaşık 60 bin kez yasa dışı fiyat artışı yapıldığı tahmin ediliyor.
Auto Motor und Sport dergisi ile mehr-tanken uygulamasının ortak incelemesinde ise 29 Nisan–6 Mayıs tarihleri arasında 2 bin 390 ihlal kaydedildi. Analizde yalnızca saat 12.30’dan sonraki fiyat artışları dikkate alındı. Buna göre ülke genelinde 777 istasyonun kuralları ihlal ettiği, bunun da incelenen yaklaşık 17 bin istasyonun yüzde 4,6’sına denk geldiği belirtildi. İhlallerin özellikle Bavyera çevresinde yoğunlaştığı ifade edildi.
Kurallara uymayan işletmelere 100 bin euroya kadar para cezası uygulanabiliyor. Federal Kartel Dairesi Başkanı Andreas Mundt, ihlallerin otomatik sistemlerle takip edildiğini ve kayıt altına alındığını açıkladı. Ancak yaptırım yetkisinin eyaletlerde olduğunu, şu ana kadar yalnızca birkaç eyaletin yetkili kurum bilgilerini paylaştığını söyledi. Mundt ayrıca birçok ihlalin teknik sorunlardan kaynaklandığını, ancak ciddi vakaların da bulunduğunu belirtti.
Akaryakıt indirimi büyük ölçüde tüketiciye yansıdı
1 Mayıs’ta yürürlüğe giren akaryakıt indiriminin ise büyük ölçüde pompa fiyatlarına yansıdığı değerlendiriliyor. Bağımsız danışma organı Monopol Komisyonu, Fransa ve Birleşik Krallık’taki fiyatlarla yapılan karşılaştırmaların bunu doğruladığını açıkladı. Ancak indirimin ilk günlerde tam olarak tüketiciye aktarılmadığı da kaydedildi. Ifo Enstitüsü’nün hesaplamalarına göre, litre başına 16,7 sentlik vergi indiriminin yaklaşık 14 senti dizelde, 15 senti ise süper benzinde tüketicilere yansıdı.
Bununla birlikte uzmanlar Almanya’daki akaryakıt fiyatlarının, indirim öncesinde de Fransa ve Birleşik Krallık’a kıyasla sistematik olarak daha yüksek olduğuna dikkat çekiyor. Monopol Komisyonu, bunun Almanya’daki toptan akaryakıt piyasasında devam eden rekabet sorunlarıyla bağlantılı olabileceğini belirtti.
