Almanya’da yeni ehliyet sistemi hedefinin bugün Federal Kabine’de ele alınması bekleniyor. Reformun amacı sürücü kursu eğitimini daha modern, dijital ve kolay hale getirerek maliyetleri düşürmek. Ancak reformun yürürlüğe girmesi için eyaletlerle ortak hareket edilmesi şart. Schnieder, önerilerini daha önce eyaletlerin ulaştırma bakanlarıyla da görüştü. Peki bu sistem neyi hedefliyor, yeni sistemle birlikte özellikle Almanya’da sıfırdan ehliyet alacaklar ile Türk ehliyetini Alman ehliyetine çevirecekler nasıl etkilenecek?
Schnieder’in yeni ehliyet sistemi için yol haritası
Bakan Schnieder, ilk planlarını geçen ekim ayında açıklamış, şubat ayında ise federal hükümet ve eyaletlerden oluşan çalışma grubunun ardından daha detaylı şekilde paylaşmıştı. Mart ayında eyaletler de genel olarak reform planlarına destek verdi. Schnieder’in hedefi, düzenlemelerin yıl sonunda yürürlüğe girmesi. Ulaştırma Bakanları Konferansı Başkanı ve Bavyera Ulaştırma Bakanı Christian Bernreiter (CSU), mart ayında yaptığı açıklamada “Ortak hedefimiz daha uygun fiyatlı bir ehliyet sistemi” demişti. Kabinede bugün yasal düzenlemelerin başlatılması planlanıyor. Reformu destekleyecek ek yönetmeliklerin de kısa süre içinde kabineye sunulması bekleniyor.
Maliyetlerin düşürülmesi hedefleniyor
Schnieder, şubat ayında yaptığı açıklamada “Almanya’da ehliyet çok pahalı” ifadelerini kullanmıştı. Buna göre otomobil ehliyeti ortalama 3.400 euroya mal oluyor. Bazı bölgelerde bu tutar 4.000 ila 4.500 euroya kadar çıkabiliyor.
Yönetmelik taslağında, ehliyet almanın birçok kişi için ciddi mali yük olduğuna vurgu yapılıyor. Dijital eğitim yöntemlerinin ise yeterli şekilde kullanılmadığı belirtiliyor. Yeni düzenlemeyle birlikte sürücü kurslarının bürokratik yükünün azaltılması da planlanıyor. Taslakta, dijitalleşme ve bürokrasinin azaltılması sayesinde ehliyet maliyetlerinde genel bir düşüş beklendiği ifade ediliyor. Ancak Bakan Schnieder reform için kesin bir fiyat garantisi vermedi. Hükümetin sürücü kurslarına daha fazla esneklik sağlayacağını belirten bakan, reformun trafik güvenliğini tehlikeye atmayacağını da vurguladı.
Planlanan değişiklikler neler?
Dijital teori eğitimi: Sürücü adayları teorik dersleri ister tamamen çevrim içi, ister hibrit sistemle, isterse yüz yüze alabilecek. Kurslar da dersleri hangi formatta vereceklerine kendileri karar verecek. Böylece hem maliyetlerin hem de zaman kaybının azaltılması hedefleniyor.
Daha az bürokrasi: Sürücü kursları üzerindeki belge ve kayıt zorunluluklarının önemli ölçüde azaltılması planlanıyor.
Teorik sınav sistemi değişiyor: Şu anda Almanya’daki ehliyet sınavında sorular farklı hata puanlarıyla değerlendiriliyor. Yeni sistemde ise her soru aynı puanda olacak. Ancak trafik güvenliğiyle ilgili önemli sorular yanlış yapılırsa aday yine sınavdan kalabilecek. Ayrıca soru havuzu da küçültülecek.
Zorunlu özel sürüşlerde esneklik: Şu anda otomobil ehliyeti için toplam 12 özel sürüş dersi zorunlu tutuluyor. Bunlar şehir dışı, otoyol ve gece sürüşlerinden oluşuyor. Yeni sistemde belirli bir saat zorunluluğu olmayacak. Gerekli sürüş sayısı öğrencinin becerisine ve eğitmenin değerlendirmesine göre belirlenecek.
Pratik sınav süresi kısalıyor: B sınıfı ehliyette mevcut sürüş süresi 30 dakika, toplam sınav süresi ise 55 dakika. Yeni düzenlemeyle sürüş süresi AB asgari standardına çekilecek. Böylece daha fazla sınav yapılması ve bekleme sürelerinin azaltılması hedefleniyor. Otomobil ehliyeti için minimum sürüş süresi 25 dakika, toplam sınav süresi ise 40 dakika olacak.
Daha fazla fiyat şeffaflığı: Tüm sürücü kurslarının fiyatları ve başarı oranları merkezi bir çevrim içi veri tabanında yayımlanacak. Böylece aileler ve sürücü adayları kursları daha kolay karşılaştırabilecek. Tüketici ve karşılaştırma platformları da bu verileri kullanabilecek.
Sürüş pratiğini artıracak yeni model: Sürücü adaylarının sınava daha iyi hazırlanabilmesi için kurs dışında daha fazla pratik yapmasına izin verilecek. Bunun için adayların teorik sınavı geçmiş ve en az altı sürüş dersi almış olması gerekiyor. Sürücü adayı, bir yakınıyla sürüş pratiği yapabilecek. Eğitim verecek kişilerin en az yedi yıldır ehliyete sahip olması ve adayla yakın ilişki içinde bulunması şartı aranacak. Bu kişiler örneğin anne-baba olabilecek.
Almanya’da sıfırdan ehliyet almak ve Türk ehliyetini çevirmek
Almanya’da sıfırdan ehliyet almak (hiç ehliyeti olmayanlar) isteyenlerin bir sürücü kursuna kayıt yaptırması zorunlu. Başvuru sırasında manuel ya da otomatik vitesli araç kullanacağınıza karar vermeniz gerekiyor. Mevcut sistemde ehliyet süreci tamamen sürücü kursları üzerinden ilerliyor; yani bireysel ya da serbest şekilde öğrenim almak yasal olarak mümkün değil. Adayların en az 14 teorik ders ve 12 pratik sürüş eğitimi alması gerekiyor. Ayrıca göz testi ve ilk yardım kursu da ehliyet için zorunlu şartlar arasında yer alıyor. Eğitimlerin ardından adaylar önce teorik, ardından pratik sınava giriyor. Teorik sınavda toplam 30 çoktan seçmeli soru soruluyor ve sınav 110 puan üzerinden değerlendiriliyor. En fazla 10 puanlık hata yapma hakkı bulunuyor. Teorik sınavı geçen adayların ise 12 ay içinde direksiyon sınavına girmesi gerekiyor. Pratik sınav sırasında araçta bir sınav görevlisi ve sürüş eğitmeni bulunuyor. Sınavı başarıyla geçenler Alman ehliyetini almaya hak kazanıyor.
Türkiye’den alınan ehliyetle Almanya’ya gelenler için ise süreç biraz farklı işliyor. Türk ehliyeti Almanya’da genellikle ilk 6 ay boyunca geçerli kabul ediliyor. Bu sürenin ardından Alman ehliyetine geçiş yapılması gerekiyor. Ancak bu durumda kişiler sıfırdan ehliyet alan biri gibi tüm kurs sürecine yeniden başlamak zorunda değil ancak teorik ve pratik sınavlara girmeniz şart. Teorik ve pratik sınavları başarıyla geçenler Alman ehliyetini almaya hak kazanıyor ve sıfırdan ehliyet alan birine kıyasla daha düşük maliyetle ehliyetini dönüştürebiliyor.
Sürücüler nasıl etkilenecek?
Mevcut sistemde adayların sürücü kursunda yüz yüze derslere katılması gerekiyordu. Yeni reformla birlikte teorik derslerin tamamen ya da kısmen online alınabilmesi planlandığı için özellikle çalışanlar ve öğrenciler için süreç daha esnek hale gelecek. Öte yandan ehliyet maliyetleri düşeceği için hem sıfırdan ehliyet alanlar hem de Türkiye’deki ehliyetini Alman ehliyetine çevirecekler daha uygun fiyata ehliyet sahibi olabilecek. Ayrıca teorik sınav sistemindeki değişiklikle birlikte soru havuzu daralacağı için sınav daha da kolay olacak. Çünkü çalışılması gereken soru sayısı düşecek.
Pratik sınava dair de kolaylık olacak. Sürücü adayları belirli şartları yerine getirdikten sonra anne-baba ya da yakın güvendikleri kişilerle ek sürüş pratiği yapabilecek. Bu durum özellikle fazla direksiyon dersi ücreti ödeyen adaylar için maliyet avantajı sağlayabilir. Ek olarak herhangi bir sürücü kursuna gitmeden direkt sınava girecek olan Türk ehliyeti sahibi kişiler de maliyetsiz şekilde yakınlarından destek alarak, pratik kazanabilecek.
