Boston’daki Mass General Brigham Enstitüsü araştırmacıları, kanser teşhisi için devrim niteliğinde bir çalışmaya imza attı. HPV-DeepSeek adı verilen yeni bir kan testiyle, HPV kaynaklı baş ve boyun kanserlerini semptomlar ortaya çıkmadan 10 yıl öncesine kadar tespit etmeyi başardı. Uzmanlar, bu erken teşhis sayesinde hastaların daha hafif tedavilerle iyileşme şansının önemli ölçüde artabileceğini belirtiyor.
Kanser teşhisi 10 yıl önceye kadar uzanabiliyor
Araştırmanın başyazarı Dr. Daniel L. Faden, çalışmanın çığır açıcı olduğunu vurgulayarak, “Araştırmamız, hiçbir belirti göstermeyen kişilerde HPV’ye bağlı kanserleri, teşhisten yıllar önce tespit edebildiğimizi ilk kez kanıtladı” dedi.
İnsan papilloma virüsü (HPV), ABD’deki baş ve boyun kanseri vakalarının yaklaşık %70’inden sorumlu. Bu oran, HPV’yi en yaygın virüs kaynaklı kanser etkeni haline getiriyor.
HPV’nin neden olduğu rahim ağzı kanseri, rutin tarama testleriyle erken dönemde saptanabiliyor. Ancak aynı virüsün tetiklediği baş ve boyun kanserleri için bugüne kadar semptomlar öncesi tanı koyabilen bir test mevcut değildi. Çoğu hasta, tümör büyüyüp belirti verdiğinde teşhis alabiliyor. HPV-DeepSeek’in bu açığı kapatması, erken müdahale ve tedavi başarısı açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Testin çalışma prensibi
HPV-DeepSeek, tüm genom dizileme (Whole-Genome Sequencing) teknolojisini kullanarak kandaki HPV-DNA parçacıklarını tespit ediyor. Araştırmada biyobankadan alınan 56 kan örneği incelendi. Bunların 28’i ilerleyen yıllarda kansere yakalanan bireylerden, 28’i ise sağlıklı kontrol grubundan alındı. Sonuçlara göre test, hastalığa yakalanan grubun 22’sinde HPV-tümör DNA’sını doğru biçimde tespit etti; kontrol grubunda ise hiçbir pozitif sonuç bulunmadı. En erken pozitif bulgu, teşhisten 7,8 yıl öncesine aitti.
Yapay zekâ desteğiyle geliştirilen sistemin performansı artırılarak, 28 vakadan 27’sinde doğru sonuç elde edildi. Bazı örneklerde bu başarı, teşhisten 10 yıl öncesine kadar ulaştı. Uzmanlar, bu bulgunun testin yüksek doğruluk ve güvenilirlik düzeyini ortaya koyduğunu belirtiyor.
Yeni faz: geniş ölçekli doğrulama
Araştırmacılar şu anda, ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) iş birliğiyle testin etkinliğini yüzlerce yeni örnek üzerinde sınamaya hazırlanıyor. Bu ikinci aşama, HPV-DeepSeek’in farklı hasta gruplarında doğruluk oranını ölçmeyi ve klinik kullanım için onay sürecini hızlandırmayı amaçlıyor.
Uzmanlara göre HPV-DeepSeek, kanserin erken teşhisinde devrim yaratabilecek bir potansiyele sahip. Zira bu yöntem, hastalık ortaya çıkmadan önce vücuttaki biyolojik sinyalleri yakalayarak erken müdahalenin kapısını aralıyor.
